Anlamı
bir nesneyi işe yaramayacak durumda olmasından dolayı kullanmamak.
Detaylı Açıklama
Çürüğe çıkarmak, bir nesneyi işe yaramayacak durumda olduğu için kullanmamaktır. Eşya eskimiş, kırılmış, bozulmuş ya da güvenilmez hâle gelmiştir; sahibi onu kullanılanların arasından ayırır. Ayrılan şey bir makine, bir taşıt, bir alet, bir mobilya ya da bir yapı malzemesi olabilir. Karar bir denetimin, bir ölçümün ya da uzun bir kullanımın ardından verilebilir. Çürüğe çıkarılan şey atılabilir, satılabilir ya da bir depoda bekletilebilir; kalıp sonrasını söylemez. Edilgen biçimiyle de kurulur: eski otobüsler çürüğe çıkarıldı. Bir belediyenin, bir fabrikanın, bir okulun ya da bir ailenin elden geçirdiği eşyalar bu sözle anılabilir. Söz bir yönetim kararının duyurusunda da, bir taşınma telaşının anlatıldığı bir konuşmada da geçebilir. Kararı veren kişi ya da kurum cümlede açıkça anılabilir.
Örnek Cümleler
- Belediye, frenleri sık sık arıza veren yirmi yıllık otobüsleri çürüğe çıkarıp yerine yenilerini aldı.
- Taşınma sırasında ayakları sallanan eski sandalyeleri çürüğe çıkaran aile, yalnız ceviz masayı yeni evine götürdü.
- Atölyedeki torna tezgâhı ölçüleri tutturamaz olunca usta onu çürüğe çıkardı, parçalarını yedek olarak sakladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çürük, bozulmuş, sağlamlığını yitirmiş, güvenilmez hâle gelmiş olandır. Çıkarmak fiili ise nesnenin kullanılan eşyaların arasından alınıp ayrılmasını anlatır. Kalıp bu iki öğeyi birleştirerek bozulmuş bir şeyin kullanımdan kaldırılmasını adlandırır.
Iskartaya çıkarmak, değersiz bularak bir yana atmayı ya da işe yaramadığı için ayırıp bir kenara koymayı anlatır. Çürüğe çıkarmak da işe yaramaz durumdaki bir nesneyi kullanmamaktır; iki kalıbın anlamı çok yakındır. Biri nesnenin bozulmuşluğunu, öteki ayıklanıp bir yana konmasını öne çıkarır.
Bu atasözü, çok ucuza alınan malın çürük, işe yaramaz çıkacağını söyler. Böyle bir mal kısa sürede çürüğe çıkarılabilir. Atasözü işe yaramazlığın sebebini ucuzluğa bağlar; deyim yalnız işe yaramaz nesnenin kullanımdan kaldırılmasını anlatır.