Anlamı
birini, herhangi bir amaçla, zorla dağa veya ıssız bir yere götürüp orada tutmak:
'Yalnız Efe'den kimsenin şikâyeti yokmuş. Ne kimseyi dağa kaldırırmış ne de fidye istermiş.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Dağa kaldırmak, birini herhangi bir amaçla zorla dağa ya da ıssız bir yere götürüp orada tutmaktır. Kalıpta iki öğe birliktedir: zorla götürmek ve götürülen yerde tutmak. Götürülen yer bir dağ, bir mağara, terk edilmiş bir ev ya da kimsenin uğramadığı bir çiftlik olabilir. Amaç kalıpta belirtilmez: fidye almak, bir intikam, bir pazarlık ya da bir zorlama olabilir. Eylemi yapan bir eşkıya, bir çete ya da silahlı bir grup olabilir. Kaldırılan kişi kendi isteğiyle gitmez; kalıp bunu zorla sözüyle açıkça söyler. Söz bir eşkıya öyküsünde de bir polis haberinde de geçebilir. Edilgen biçimde kaldırılan kişi öne çıkar: tüccar dağa kaldırıldı. Kaldırmak burada birini bulunduğu yerden alıp götürmek demektir.
Örnek Cümleler
- Eşkıyalar köyün en zengin ağasının oğlunu dağa kaldırdı, bırakmak için babasından yüz altın istedi.
- Çete, borcunu ödemeyen tüccarı gece yarısı dağa kaldırıp terk edilmiş bir ağılda üç gün tuttu.
- Silahlı bir grup, maden şirketinin iki mühendisini şantiyeden dağa kaldırdı ve bir hafta sonra serbest bıraktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlede Efe'den kimsenin şikâyeti yoktur; o, kimseyi dağa kaldırmayan, fidye de istemeyen biridir. Tanık, dağa kaldırmanın fidye için yapılabildiğini bu iki işi yan yana anarak gösterir. Efe'yi anılmaya değer kılan da bunları yapmamasıdır.
Kız kaçırmak, bir kızı kendinin ya da ailesinin rızası olmadan alıp götürmektir. Dağa kaldırmak ise herhangi bir kişiyi zorla ıssız bir yere götürüp orada tutmaktır. Biri bir kızın götürülmesini anlatır; öteki kimin götürüldüğünü sınırlamaz, ama götürülenin bir yerde tutulmasını ister.
Rehin almak, bir anlaşmanın ya da bir isteğin yerine getirilmesini sağlamak için bir kimseyi alıkoymaktır. Dağa kaldırılan kişi de böyle bir amaçla tutulabilir: fidye ya da bir pazarlık için. Rehin almak amaca, dağa kaldırmak kişinin götürüldüğü yere bakar.