Deyim

Dağa Çıkmak Ne Demek?

Anlamı

1) eşkıyalık etmek; 2) hükûmete karşı gelmek için dağlara çekilmek.

Detaylı Açıklama

Dağa çıkmak iki anlamda kullanılır. Birincisi eşkıyalık etmektir: kişi köyünü ya da kasabasını bırakır, dağlarda yol kesen, soygun yapan biri olur. İkinci anlamda kişi hükûmete karşı gelmek için dağlara çekilir. İki anlamda da dağ, kasabanın ve devletin denetiminden uzak bir yerdir. Kişinin neden dağa çıktığı kalıpta söylenmez; bir kan davası, bir haksızlık, bir ceza korkusu ya da bir ayaklanma olabilir. Söz bir köy öyküsünde, bir tarih anlatısında, bir romanda ya da bir anı kitabında geçebilir. Kalıp bir geçişi anlatır: dağa çıkan kişi artık köyünde yaşamaz. Dağa çıkan biri tek başına da olabilir, bir topluluk da. Kalıbın öznesi kişidir: Halil dağa çıktı, köylüler dağa çıktı. Geri dönüş de ayrıca anlatılır: dağdan inmek.

Örnek Cümleler

  1. Kan davası yüzünden köyünden kaçan Halil dağa çıktı, yıllarca geçitlerde kervan soydu.
  2. Ağır vergilere dayanamayan köylüler, valiye karşı ayaklanmak için silahlarını alıp dağa çıktı.
  3. Zalim kaymakama boyun eğmeyen köy delikanlıları dağa çıktı, kasabaya inen yolları haftalarca tuttu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Birinci anlamda dağa çıkan kişi eşkıya olur; yol keser, soygun yapar. İkinci anlamda amaç hükûmete karşı gelmektir; dağ bu karşı çıkış için bir çekilme yeridir. Cümlede anılan amaç hangi anlamın geçerli olduğunu gösterir.

Yol kesmek, ikinci anlamında ıssız yerlerde soygunculuk yapmaktır. Birinci anlamda dağa çıkan biri de böyle soygunlar yapar. Dağa çıkmak yerleşik hayattan kopuşu, yol kesmek ise dağdaki soygunu anlatır.

Dağda gez belde gez, eşkıya bile olunsa insafın elden bırakılmamasını öğütler. Dağa çıkan biri birinci anlamda eşkıya olmuştur; atasözü ondan bile insaf bekler. İki söz aynı dağ yaşamına bakar, biri o yaşama geçişi, öteki orada uyulacak ölçüyü anlatır.