Anlamı
seni yargılayacak kişi, senden davacı olan kişi ise elbette kendisini haklı çıkaracak ve sana ağır ceza verecektir.
Detaylı Açıklama
Davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun atasözü, adalet dağıtması gereken kişinin aynı zamanda davacı olduğu durumda tarafsız bir sonuç beklenemeyeceğini anlatır. Söz, otorite ile çıkarın birleşmesinin doğuracağı haksızlığa karşı söylenir. Yani mesele sadece güçlü bir düşman değildir; aynı zamanda onun karar makamını da elinde tutmasıdır. Böyle bir durumda zayıf olan kişi haklı olsa bile kendini savunacak güvenli bir zeminden yoksun kalır. Atasözü bu yüzden adaletsiz güç yapılarının özünü çok net yakalar. Bugün de benzer çıkar çatışmaları görüldüğünde rahatça kullanılabilir. İçindeki sertlik, haksız düzenin sadece sorunlu değil, neredeyse umutsuz oluşunu da duyurur. Bu atasözü, hakem ile tarafın birleştiği yerde adil sonuç beklemenin ne kadar zor olduğunu hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Şikâyeti yapan müdür aynı zamanda soruşturmayı yürütünce herkes davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun dedi.
- Taraflardan biri hem hakem hem şikâyetçi olunca durum davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun sözüne döndü.
- Bu dosyada denetleyen de suçlayan da aynı kurul olunca davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun demekten başka söz kalmadı.
Kökeni ve Hikayesi
Kadı, klasik Osmanlı hukuk düzeninde yargı yetkisine sahip kişidir. Atasözü, yargılayan makamın aynı zamanda davacı taraf olması hâlinde doğacak tarafgirliği tarihsel bir gözlem olarak dile taşımıştır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kararı verme yetkisi ile kişisel çıkarın aynı elde toplandığı durumları görünür kılar. Böyle zamanlarda süreç görünürde hukukî veya resmî olsa bile, aslında eşitler arasında yürümeyen ve sonucu baştan yamulmuş bir yapı oluşur.
Çünkü başka dayanılacak merci kalmadığı duygusunu verir. İnsan ne usule ne güce güvenebildiğinde, tek dayanak olarak ilahi yardımı anmak zorunda kalır. Bu da çaresizliğin derecesini çok etkili biçimde artırır.
Hayır, asli kökü mahkeme düzenindedir ama anlamı daha geniştir. Patronun kendi hatasında hakem kesilmesi, yönetimin kendini denetlemesi veya suçlayan makamın karar makamı olması da aynı mantığa bağlanabilir.