Anlamı
kötü bir durumdan söz edilirken 'hepimizden ırak olsun' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Dağlara taşlara sözü, kötü bir durumdan, uğursuz bir ihtimalden ya da istenmeyen bir hastalıktan söz edilirken “bizden uzak olsun” anlamında kullanılan bir ifadedir. Söz, bela ya da kötü ihtimalin insanlardan sapıp cansız varlıklara yönelmesi temennisiyle kurulmuştur. Bu yüzden konuşanın içinde hafif bir ürperti, korunma isteği ve batıl sayılabilecek bir uzaklaştırma refleksi bulunur. Özellikle nazar, hastalık, ölüm, felaket ya da şanssızlık gibi konular konuşulurken hızlıca araya sıkıştırılır. Gündelik dilde hem ciddi hem de yarı şakalı bağlamlarda kullanılır. Kötü sözün sahibine ya da sevdiklerine değmemesi dileğiyle söylenir. Kısalığı ve ritmi yüzünden çok yaygın, çok canlı bir kullanım alanına sahiptir. Bu kullanım, kötü bir şeyi savuşturma isteğinin ani, içten ve biraz da halk ağzına özgü tonuyla dikkat çeker.
Örnek Cümleler
- Çocuğa hasta demeye kimsenin dili varmadı, büyükanne hemen dağlara taşlara dedi.
- Aman böyle şeyler söyleme, dağlara taşlara; bize uğramasın diye ekledi.
- Kazadan söz açılınca teyzem her zamanki gibi dağlara taşlara demeden duramadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kötü ihtimal konuşulduğunda insanlar onu üzerlerinden atmak ister. Dağlara taşlara sözü de bu psikolojik uzaklaştırma ihtiyacını dilde görünür kılar; kötülüğün insana değil, cansız yerlere gitmesi dilenir.
Her ikisi de mümkündür. Hastalık ve felaket konuşmalarında ciddi bir tedirginlik taşır; ama günlük sohbetlerde bazen yarı şaka, yarı alışkanlık hâlinde de söylenebilir. Tonu belirleyen şey, konuşanın korkusu kadar o korkuyu savuşturma isteğinin samimiyetidir.
Dağlara taşlara, kötülüğü kendinden uzaklaştırma dileğidir. Dağlara düşmek ise kişinin acı yüzünden toplumdan uzaklaşmasını anlatır. Biri temenni, diğeri yaşanmış ruh hâlidir. Bu fark, ifadenin bir kaçınma duası mı yoksa yaşanmış bir acı mı taşıdığını belirler.