Deyim

Evlerden Irak (uzak) Ne Demek?

Anlamı

hlk. ölüm veya kötü bir durumdan söz edilirken dinleyenlerin aynı durumla karşılaşmamalarını dilemek için söylenen bir söz: Evlerden ırak, dağ gibi delikanlı iki günde devrildi gitti.

Detaylı Açıklama

Evlerden ırak, halk ağzında ölüm veya kötü bir durumdan söz edilirken dinleyenlerin aynı durumla karşılaşmamalarını dilemek için söylenir; ırak yerine uzak da denir. Irak, uzak demektir; söz anlatılan kötülüğün dinleyenlerin evlerinden uzak durmasını diler. Söz bir anlatının içine girer: konuşan kötü olayı anlatmadan önce ya da anlatırken bu dileği araya sıkıştırır. Söz bir ölüm haberini, bir hastalığı, bir kazayı ya da bir yangını anlatan birinin ağzından çıkabilir. Dilek dinleyenlere yöneliktir; anlatılan kişi için değil, onlar için söylenir. Konuşan böylece kötü haberi verirken dinleyenleri o kötülükten korumak ister. Bir köy kahvesinde, bir taziye evinde ya da bir komşu sohbetinde geçebilir. Söz anlatıya bir saygı ve çekingenlik katar.

Örnek Cümleler

  1. Yaşlı kadın komşularına anlatırken araya ekledi: Evlerden ırak, kasabadaki fırıncının oğlu geçen hafta trafik kazasında öldü.
  2. Evlerden uzak, bizim köyün iki evi geçen kış çıkan yangında kül oldu, diye anlattı muhtar.
  3. Kahvede deprem gecesini anlatan yaşlı adam, evlerden ırak diyerek sözüne başladı ve yıkılan evleri tek tek saydı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dağlara taşlara, kötü bir durumdan söz edilirken hepimizden ırak olsun anlamında kullanılır. Kötülük insanların yaşamadığı dağlara, taşlara yollanır. Evlerden ırak ise kötülüğü evlerden uzaklaştırır, gideceği yeri söylemez. İki söz de anlatılan kötülükten korunma dileğidir.

Dostlar başından ırak, sözü edilen kötü bir durumla yakınların karşılaşmaması için söylenen bir iyi dilek sözüdür; dileğin hedefi dostlardır. Evlerden ırak ise dinleyenlerin aynı kötü durumla karşılaşmamasını diler; ev sözü burada dinleyenleri anar. Biri yakınları, öteki dinleyenleri gözetir.

Atasözü, ölüm gibi kötü haberlerin çabuk yayıldığını söyler. Evlerden ırak da böyle bir haberin aktarıldığı anda söylenir: konuşan kötü haberi yayarken dinleyenlerin ondan uzak kalmasını diler. Atasözü haberin hızını, söz ise anlatanın iyi dileğini öne çıkarır.