Deyim

Dostlar Başından Irak Ne Demek?

Anlamı

sözü edilen kötü bir durumla yakınların karşılaşmaması için söylenen iyi dilek sözü.

Detaylı Açıklama

Dostlar başından ırak, sözü edilen kötü bir durumla yakınların karşılaşmaması için söylenen bir iyi dilek sözüdür. Söz kötü bir şey anlatıldıktan hemen sonra eklenir: öyle bir sel oldu ki dostlar başından ırak. Kötü durum bir hastalık, bir kaza, bir yangın, bir iflas ya da bir ayrılık olabilir. Konuşan, anlattığı felaketin dinleyenlere ve yakınlarına uğramamasını diler. Sözde çekimli fiil kullanılmaz; iyi dilek anlamı kalıbın kendisinden gelir. Tanım bu dileğin kime söylendiğini sınırlamaz. Kalıp bir hastane ziyaretinde, bir taziye evinde ya da bir haber anlatısında geçebilir. Dilek kötü durumun kendisini ortadan kaldırmaya değil, onun yakınlara ulaşmasını önlemeye yöneliktir. Kötü durumu yaşayan kişi bir komşu, bir akraba ya da hiç tanınmayan biri olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Komşumuzun evi gece yarısı çıkan yangında tamamen kül oldu; dostlar başından ırak.
  2. Amcamın geçen ay geçirdiği kalp krizi ailece hepimizi çok korkuttu; dostlar başından ırak.
  3. Ali'nin şirketi iflas edince bütün birikimi de gitti, üstelik borca girdi; dostlar başından ırak.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Irak, uzak demektir. Söz anlatılan kötü durumun dostların başından uzak kalmasını, onlara hiç uğramamasını diler. Başından sözü bu durumun bir kişiye gelip çatmasını düşündürür; dilek bu gelişi önlemeye yöneliktir.

Üstüme sağlık sözünün birinci anlamı, Tanrı esirgesin, üstümden uzak olsun demektir. Dostlar başından ırak da kötü bir durumun uzak olmasını diler, ama bu dileği konuşanın kendisi için değil, yakınları için kurar. Üstüme sağlığın üçüncü anlamı ise kötü bir durumdan söz ederken dinleyene yöneltilen dilektir.

Atasözü, birinin başına gelen kötü bir durumun başkasının da başına gelebileceğini söyler. Dostlar başından ırak diyen kişi de anlattığı kötülüğün yakınlarına uğrayabileceğini düşünür ve bunun olmamasını diler. Atasözü bir uyarı verir, söz bir iyi dilekte bulunur.