Anlamı
yayılmak, kaplamak:
'Yüreğinde onmaz bir karıncalanma vardı; onmaz bir kıpırtı dal sürüyordu, durmadan filizleniyordu.' -B. Günel.
Detaylı Açıklama
Dal sürmek deyimi, bir şeyin yavaş yavaş yayılmasını, çevreye doğru genişlemesini ya da bulunduğu yerde kök salarak etkisini artırmasını anlatır. Somut olarak bitkinin filiz verip çevreye uzanmasını çağrıştırsa da mecaz kullanımda çoğu zaman duygu, düşünce, sıkıntı, dedikodu, umut ya da bir etkinin insanın içine ve çevresine yayılmasını belirtir. Bu yüzden söz yalnız fiziksel bir büyüme değil, zamana yayılan bir çoğalma ve kaplama duygusu taşır. İç sıkıntısı, korku, heyecan veya özlem için kullanıldığında daha şiirli bir anlatım kurar; umut ve canlılık için kullanıldığında ise yeniden filizlenme hissi verir. Kısacası dal sürmek, bir şeyin sessiz ama etkili biçimde yayılıp alan kazanmasını anlatan, edebî gücü yüksek bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- İçine çöken huzursuzluk akşama doğru bütün bedenine dal sürdü ve gece uyuyamadı.
- Mahalleye yayılan dedikodu kısa sürede çarşıdan okula kadar her sokağa dal sürdü.
- Yeni umut, kurumuş ve solmuş gibi duran hayatına bahar güneşi gibi yeniden dal sürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, gündelik konuşmadan çok edebî ve betimleyici anlatımda daha güçlü duyulur. Çünkü söz, düz bir yayılma fiilinden farklı olarak zihinde görsel bir büyüme ve içten dışa çoğalma duygusu oluşturur.
Hayır, hem olumlu hem olumsuz anlamlarda kullanılabilir. Umut, sevinç ve canlılık için kullanılabildiği gibi korku, sıkıntı, dedikodu ya da huzursuzluğun yayılması için de son derece uygun bir deyimdir.
İkisi de yayılma ve büyüme düşüncesi taşır. Ancak dal sürmek daha çok filizlenme ve yayılma hissi verirken, dallanıp budaklanmak işin karışıklaşıp çoğalmasını, çözülmesi zor hâle gelmesini anlatır.