Anlamı
büyük güçlüklerle.
Detaylı Açıklama
Dala çıka, büyük güçlüklerle demektir. Kalıp bir işin nasıl yapıldığını anlatan bir zarf gibi kullanılır: dala çıka okudu, dala çıka evini yaptı. Söz başarılan işin kolay olmadığını, yolda birçok engelin aşıldığını bildirir. İş bir okul bitirmek, bir ev yapmak, bir borcu ödemek, bir çocuğu büyütmek ya da bir yolculuğu tamamlamak olabilir. Kalıp sonucu değil, sonuca giden yolu öne çıkarır. Konuşan bu sözle emeğe saygı da gösterebilir, bir yakınmayı da dile getirebilir. Söz bir anlatının içinde, işin başarıldığı ya da sürdüğü anlatılırken yer alır. Bir yaşam öyküsünü kısaca özetlerken de kalıba başvurulabilir. Kalıp kendi başına bir yüklem olmaz; bir fiile bağlanarak işin nasıl yapıldığını söyler.
Örnek Cümleler
- Babası erken ölünce iki işte birden çalışan Murat, üniversiteyi dala çıka bitirdi.
- Kredi çıkmayınca dükkânı satan aile, köydeki evini dala çıka, tuğla tuğla kendi elleriyle yaptı.
- Kar yüzünden yollar kapanınca doktor, hasta çocuğun köyüne dala çıka, yürüyerek ulaşabildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalıp dalmak ve çıkmak fiillerinin -a ekli biçimleriyle kurulur; düşe kalka, ite kaka gibi iki fiil yan yana gelir. Dala sözcüğü burada ağaç dalı anlamına gelmez. Kalıbın bütünü bir işin büyük güçlüklerle yapıldığını bildirir.
Göbeği çatlamak, birçok güçlüğü yenmek için çok uğraşmaktır. Dala çıka da bir işin büyük güçlüklerle yapıldığını anlatır. Biri bir fiil kalıbıdır ve uğraşı anlatır, öteki bir zarf gibi işin yapılış biçimini bildirir.
Bu atasözü, sıkıntı, güçlük çekmeden iyi ve güzel işlerin başarılamayacağını söyler. Dala çıka da güçlüklerle başarılmış bir işi anlatır. Atasözü genel bir yargı kurar, deyim bu yargının bir örneğini işin anlatımına yerleştirir.