Anlamı
bir işi başarıncaya değin çok sıkıntı çekmek, güçlüklerle karşılaşmak:
'Ben kendi hesabıma bir parça Fransızca öğrenebilmek için akla karayı seçtim.' -B. R. Eyuboğlu.
Detaylı Açıklama
Akla karayı seçmek deyimi, bir işi başarabilmek için çok sıkıntı çekmek, türlü güçlüklerle uğraşmak ve neredeyse bütün gücünü tüketmek anlamında kullanılır. Söz, çekilen sıkıntının ve harcanan emeğin büyüklüğünü tek kalıpta toplar. Deyim, işin ne kadar zahmetli olduğunu abartısız ama etkili biçimde anlatır. Kişi hedefe ulaşana kadar çok uğraşmış, yorulmuş, sabretmiş ve türlü engeller yaşamıştır. Bu yüzden günlük dilde özellikle öğrenme süreci, bürokratik işler, zor tamirat, geçim mücadelesi veya ağır hazırlanış isteyen konular için sık kullanılır. Söz yalnız fiziksel yorgunluğu değil, zihinsel bıkkınlığı da içerir. Elde edilen sonucun arkasında ciddi bir emek ve yıpranma bulunduğunu sezdirir. Uğraşmanın boyutunu tek cümlede görünür kıldığı için çok işlevlidir. Güçlüğün insanı nasıl zorladığını ve sonuca ulaşmanın bazen ne kadar pahalıya mal olduğunu anlatan yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Tapu dairesinde tek bir imza için akla karayı seçtim, üç gün sıra bekledim.
- Çocuğu hastaneye yetiştirmek için akla karayı seçtiler, yollar kar yüzünden kapalıydı.
- Eski motoru çalıştırana kadar akla karayı seçti, sonunda parçayı kendi eliyle yaptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sonunda başarılan ama çok yıpratan bir zorluğu anlatır. İş yarım kalmamıştır; bitmiştir, ama kişi o kadar uğraşmıştır ki geriye anlatacak bir çile hikâyesi kalmıştır. Vurgu sonuçta değil, ödenen bedeldedir.
Resmî işlerde, uzun süren tamir ve tadilatlarda, zor bir dersi geçmede ya da bir yakını zor şartlarda bir yere yetiştirmede sık duyulur. Ortak yan, sonuca varılana kadar birbiri ardına güçlüklerle karşılaşılmış olmasıdır.
Çünkü çekilen zahmeti tek kalıba sığdırır. Konuşan kişi kaç gün uğraştığını, kaç kapı çaldığını saymaz; sözü söyler ve dinleyen o yorgunluğu hemen anlar. Kısalığı da etkisini artırır.