Deyim

Dalak Kestirmek Ne Demek?

Anlamı

hlk. sıtmadan büyümüş dalağı eski bir yöntemle tedavi ettirmek.

Detaylı Açıklama

Dalak kestirmek, halk ağzında, sıtmadan büyümüş dalağı eski bir yöntemle tedavi ettirmektir. Sözlük kalıbı halk ağzına ait diye işaretler. Sıtma, ateş nöbetleriyle gelen bir hastalıktır; tanıma göre bu hastalık dalağın büyümesine yol açar. Tedavi eski bir yöntemle yapılır; sözlük yöntemin nasıl uygulandığını ayrıca anlatmaz. Kalıp ettirgendir: hasta ya da hastanın yakını, işi bir başkasına yaptırır. Söz bir köy anlatısında, bir anı kitabında ya da eski hekimlik üzerine bir sohbette geçebilir. Kalıp bugünkü hekimliği değil, geçmişte halk arasında başvurulan bir yolu anlatır. Söylendiğinde bir dönemin, bir yörenin yaşayışı da akla gelir. Sözlük açıklaması bu eski uygulamayı sıtma nedeniyle büyümüş dalağın tedavisiyle ilişkilendirir; kalıbın kendisi yalnız organı ve işi anar.

Örnek Cümleler

  1. Sıtmadan dalağı büyüyen dedem, gençliğinde komşu köydeki yaşlı adama gidip dalak kestirmiş.
  2. Bataklık kenarındaki köyde sıtmadan dalağı büyüyen çocukları aileleri komşu köydeki ocağa dalak kestirmeye götürürdü.
  3. Doktor kasabaya gelmeden önce dalağı şişen hastalar, eski usulle dalak kestirip iyileşmeyi beklerdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kestirmek, kesme işini bir başkasına yaptırmaktır. Kalıpta hasta dalağıyla ilgili işi kendisi görmez; bu işi bilen, yöntemi uygulayan birine yaptırır. Sözlük de tanımı tedavi ettirmek diye ettirgen bir fiille verir.

Kurşun dökmek, halk inanışına göre erimiş kurşunu suya dökerek nazar, büyü ya da hastalık gibi şeyleri gidermeye çalışmaktır. Dalak kestirmek de eski bir halk yöntemine başvurmayı anlatır. İkisi de bugünkü hekimlik dışındaki eski yolları anar.

Bu atasözü, hastalığın birden ve çok zorlu geldiğini, ama yavaş yavaş iyileştiğini söyler. Dalak kestirmek de bir hastalığın tedavisine başvurmaktır. Atasözü iyileşmenin hızına, deyim tedavinin türüne bakar.