Deyim

Dalgınlığına Getirmek Ne Demek?

Anlamı

birinin dalgınlığından yararlanıp kendi isteğini gerçekleştirmek:
'Bir dalgınlığına getirip dışarı kaçıyor.' -M. Ş. Esendal.

Detaylı Açıklama

Dalgınlığına getirmek, birinin dalgınlığından yararlanıp kendi isteğini gerçekleştirmektir. Kalıpta iki kişi vardır: dalgın olan ve bu dalgınlığı kollayan. İkincisi, ötekinin dikkati başka yere kaymışken isteğini yerine getirir. İstek bir kaçış, bir alma, bir saklama, bir değiştirme ya da bir oyun olabilir. Söz bir çocuğun yaramazlığını, bir hırsızın işini ya da bir oyuncunun kurnazlığını anlatabilir. Kalıp kurnazlığı ve fırsatçılığı birlikte anar. Dalgın kişi tamlayanla anılır: annesinin, kasiyerin dalgınlığına getirmek. Dalgın olan kişi bu yüzden zarar görebilir; kalıp zararın büyüklüğüne bakmaz, yalnız fırsatın kullanılmasını anlatır. Bu kalıpta dalgınlığı kullanan kişi eylemin öznesidir. Kalıp bir yakınma da taşıyabilir, bir gülümseme de; çocukların küçük kaçamakları anlatılırken şaka yollu da söylenir.

Örnek Cümleler

  1. Telefonla konuşan annesinin dalgınlığına getiren çocuk, dolaptan çikolatayı alıp bahçeye kaçtı.
  2. Para sayan kasiyerin dalgınlığına getiren adam, tezgâhtaki cüzdanı cebine atıp dükkândan çıktı.
  3. Öğretmenin dalgınlığına getiren öğrenci, kopya kâğıdını sıranın altından arkadaşına uzattı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Esendal bir dalgınlığına getirip dışarı kaçan birinden söz eder. Kişi, kendisini gözeten birinin dikkati dağıldığı anı kollar ve o an kapıdan çıkar. Tanık kalıbın fırsat kollama yanını açıkça gösterir.

Dalgınlığına gelmekte bir şey, dalgın kişinin gözünden kaçar; kalıp bu kaçırılışı anlatır. Dalgınlığına getirmekte ise özne dalgınlıktan yararlanan öteki kişidir. Biri dalgının kaybını, öteki fırsatçının kazancını anlatır.

Su uyur, düşman uyumaz, düşmana karşı her zaman uyanık davranmak gerektiğini söyler. Dalgınlığına getiren kişi de ötekinin bir anlık dikkatsizliğini bekler. Atasözü uyanık olmayı öğütler, deyim uyanık olmayanın başına geleni anlatır.