Anlamı
bir düşünce veya hayal ile bulunduğu ortamdan uzaklaşmak:
'İlk geldiğimizde hava değiştirmekten olmalı, dalıp gidiyorduk.' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Dalıp gitmek, bir düşünce ya da bir hayal ile bulunduğu ortamdan uzaklaşmaktır. Kişinin bedeni yerinde durur, aklı ise başka bir yerdedir. Çevresinde konuşulanları duymayabilir, kendisine sorulan soruyu kaçırabilir, elindeki işi bırakabilir. Uzaklaşmayı başlatan bir anı, bir kaygı, bir umut ya da bir tasarı olabilir. Kalıp bu düşüncenin tatlı mı acı mı olduğunu söylemez. Durum pencere önünde, bir yolculukta, bir derste ya da bir toplantıda yaşanabilir. Kişi kendi hâlini sonradan anlatabilir: konuşurken dalıp gitmişim. Dışarıdan bakan da durumu fark edebilir; kişi seslenildiğinde geç karşılık verebilir. Kalıp bir uyku hâlini değil, uyanıkken dikkatin başka yere kaymasını anlatır. Uzaklaşmanın ne kadar sürdüğünü de belirtmez.
Örnek Cümleler
- Annesinin eski mektuplarını okuyan Elif dalıp gitti; çaydanlığın düdüğü öttüğünde bile yerinden kalkmadı.
- Uzun otobüs yolculuğunda camdan buğday tarlalarını seyreden yaşlı adam dalıp gitmiş, ineceği durağı kaçırmıştı.
- Bütçe toplantısında emekliliğini düşünen müdür dalıp gitti, kendisine yöneltilen soruyu ikinci kez duymak zorunda kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
F. R. Atay'ın cümlesinde konuşan, dalıp gitmeyi hava değiştirmeye bağlar: ilk geldiğimizde hava değiştirmekten olmalı, dalıp gidiyorduk. Sebep bir tahmin olarak söylenir; olmalı sözü bunu gösterir. Kalıbın kendisi sebep belirtmez, sebebi cümle ekler.
Dalmak, suya girip yüzeyden kaybolmayı akla getirir; kalıpta kişi bir düşüncenin içine böyle gömülür. Gitmek ise bulunduğu ortamdan uzaklaşmayı anlatır. İki fiil art arda gelince önce derine iniş, ardından uzaklaşış duyulur; ikisi de gözle görülmeyen bir yolculuktur.
Bu atasözü, gaflet uykusunda olan kişiye söz kâr etmediğini söyler. Dalıp giden kişi de o anda kendisine söyleneni duymayabilir. Atasözü bunu bir uyarı olarak söyler; dalıp gitmek ise yalnız bir durumu anlatır, kimseyi kınamaz.