Anlamı
ağaçta dalları eğecek kadar çok meyve olmak.
Detaylı Açıklama
Dalları basmak, bir ağaçta meyvenin o kadar çok olmasını anlatır ki dallar ağırlıktan eğilir, neredeyse yere yaklaşır. Bu yüzden deyim bereket, bolluk ve verim düşüncesi taşır. Tarım ve köy hayatını bilenler için son derece somut bir görüntü yaratır; şehirde kullanıldığında bile üretimin bereketini canlı biçimde sezdirir. Söz yalnız meyve çokluğunu değil, emeğin karşılığının alınmasını da ima eder. Uzun bekleyişten sonra iyi ürün veren ağaçlar, bağlar ve bahçeler için çok yerinde durur. Kimi zaman mecazî biçimde, bir yerde bolluğun taşması ve yük oluşturacak kadar artması için de düşünülebilir. Ancak temel gücü, meyve yüklü ağacın görsel etkisinden gelir. Bereketin gözle görülür hâle geldiği anları bu kadar somut anlatabilmesi, sözü ayrıca canlı ve akılda kalıcı kılar.
Örnek Cümleler
- Bu sene erik öyle bol oldu ki ağaçların dalları bastı.
- Bahçedeki ayva ağacının dalları basınca çocuklar sevinçle koşarak toplamaya başladı.
- Hasat zamanı gelince herkes bu ağacın dalları basacağını zaten tahmin ediyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyimde ürün o kadar çoktur ki ağaç kendi ağırlığını taşımakta zorlanır. Bu görüntü, sıradan bir verimden değil, gözle görülür ve sevindirici bir bolluktan söz edildiğini düşündürür.
Asıl gücü gerçek meyve bolluğundan gelir; bu yüzden somut kullanım daha yerleşiktir. Yine de üretim, gelir veya nimet çokluğunu anlatırken mecazî biçimde düşünülebilir. Fakat gerçek bahçe bağlamı her zaman daha kuvvetlidir.
Dalları basmak bolluğun ve somut bereketin görüntüsüdür. Daha iyisi can sağlığı ise elde olmayan karşısında teselli ve kanaat duygusu taşır. Biri bolluğu öne çıkarır, diğeri eksik kalana rağmen eldeki iyi tarafa razı olmayı.