Anlamı
ne yaptığını bilmeyen kişi işi tersinden yürütmeye kalkar.
Detaylı Açıklama
Dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar atasözü, bir işi usulünü bilmeden yapmaya kalkışan kişinin onu tersinden, sakilce ve yanlış biçimde yürüttüğünü anlatır. Söz, hem bilgisizliği hem de o bilgisizlik içindeki gülünç güveni hedef alır. Kişi neyi nasıl yapacağını bilmemektedir ama yine de işe girişmiştir; sonuç da doğal olarak beceriksizlik olur. Bu atasözü özellikle deneyimsizliğin kibirle birleştiği durumlarda çok etkilidir. Öğrenmeden işe dalan, düzen bilmeden yönetmeye çalışan ya da temel mantığı kavramadan çözüm üretmeye kalkışan kişiler için söylenir. İçinde alay vardır ama aynı zamanda ciddi bir uyarı da bulunur: Yöntem bilmeden heves tek başına yetmez. Bu yüzden sadece beceriksizliği değil, hazırlıksız cesaretin komik sonucunu da akılda kalıcı biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Dosyaları hiç tanımadan sisteme müdahale edince herkes, dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar, dedi.
- İşe usul öğrenmeden girersen dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar sözü tam sana uyar.
- Dedem yeni tamirciyi görünce dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar diyerek güldü.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü betimleme gülümseten bir hayvan imgesi üzerinden kurulur; fakat verdiği hüküm nettir. Kişinin işi usulünce bilmediği, buna rağmen kalkıştığı ve beceriksizliğinin görünür olduğu söylenir. Mizah ile azarlama iç içe geçer.
İkisi birlikte eleştirilir ama merkezde yöntem bilmezlik vardır. Acelenin zararı olabilir; fakat burada asıl sorun, işin mantığını öğrenmeden girişmek ve ters yönden başlamak, yani beceri eksikliğini fark etmemektir.
Tecrübesi olmadığı hâlde kendinden çok emin davranan, işin inceliğini sormayı küçüklük sayan ve öğrenmeden yönetmeye ya da çözmeye çalışan kişilere daha kolay yakıştırılır. Çünkü atasözünün hedefinde gösterişli ama bilgisiz girişim vardır.