Atasözü

Dalmasını Bilmeyen Ördek, Kıçından Dalar Ne Demek?

Anlamı

ne yaptığını bilmeyen kişi işi tersinden yürütmeye kalkar.

Detaylı Açıklama

Dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar atasözü, ne yaptığını bilmeyen kişinin işi tersinden yürütmeye kalktığını söyler. Söz bir bilgisizliği ve onun sonucunu birlikte anlatır. Kişi işin sırasını, yöntemini ya da inceliğini bilmez; bu yüzden işe yanlış uçtan başlar. Bir dolabı kılavuza bakmadan kurmak, bir başvuruyu belgeleri toplamadan yapmak ya da fideyi toprağı bellemeden dikmek buna örnektir. Atasözü kişinin niyeti hakkında bir şey söylemez; iyi niyetle de olsa iş ters yürür. Konuşan bu sözü bir yakınma, bir alay ya da bir uyarı olarak söyleyebilir. Söz işin sonunda ne olduğunu belirtmez, yalnız yürütülüş biçimini bildirir. Kişi kendi acemiliğini de bu sözle anlatabilir: ilk kez yaptığı bir işi tersinden yürüttüğünü sonradan fark eder.

Örnek Cümleler

  1. Kılavuza hiç bakmayan stajyer dolabı kurarken önce kapakları taktı, sonra gövdeyi birleştirmeye uğraştı; dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar.
  2. Kooperatife ilk kez başvuran çiftçi belgeleri toplamadan dilekçeyi verdi ve dosyası geri döndü; dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar.
  3. Bahçe işinden hiç anlamayan komşum toprağı bellemeden fideleri yerleştirmiş; dalmasını bilmeyen ördek, kıçından dalar.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Ördek suya başını sokarak dalar. Dalmasını bilmeyen ördek ise bunun tersini yapar, kıçından dalmaya kalkar. Görüntü, bir işin doğru ucundan değil ters ucundan başlanmasını gülünç bir sahneyle canlandırır.

İki atasözünün sözlükteki anlamı birdir: ne yaptığını bilmeyen kişi işi tersinden yürütmeye kalkar. Şaşkın ördek sözü ördeğin şaşkınlığını öne çıkarır, dalmasını bilmeyen ördek ise bilgisizliğini. Görüntü ve öğüt ortaktır.

Lafı kıçından anlamak, konuşulan konuyu yanlış, ters anlamaktır. Atasözü ise işin ters yürütülmesini anlatır. Biri anlamadaki, öteki yapmadaki terslikle ilgilidir; ikisi de ters yön görüntüsünü aynı sözcükle kurar.