Anlamı
aklı başında olmadığından bilinçsizce davranmak.
Detaylı Açıklama
Ne yaptığını bilmemek, aklı başında olmadığından bilinçsizce davranmak, eylemlerinin farkında olmamak anlamına gelen bir deyimdir. Kişinin öfke, korku, sarhoşluk, şaşkınlık veya başka bir nedenle bilinçli karar verme yetisini kaybettiğini ve kontrolsüzce hareket ettiğini ifade eder. "Ne olduğunu bilememek" anlık bir şaşkınlıkken "ne yaptığını bilmemek" daha uzun süreli bir bilinçsizlik hâlini anlatır. Öfke nöbetlerinde, panik anlarında veya aşırı duygusal durumlardan söylenen sözler ve yapılan hareketler için kullanılır. Hukuki bağlamda da "ne yaptığını bilmiyordu" ifadesi cezai ehliyetle ilgili tartışmalarda kullanılır. Günlük konuşmada hem kendini hem başkasını tanımlamak için söylenen bu deyim, bilinçsiz eylemlerin doğurabileceği tehlikelere dikkat çeker ve kişinin o anki ruh hâlinin normal olmadığını vurgular.
Ne Yaptığını Bilmemek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- O an öfkesinden ne yaptığını bilmiyordu, elindeki bardağı duvara hızla fırlatıverdi.
- Sarhoşken ne yaptığını bilmez bu adam, ertesi gün de hiçbir şey hatırlamaz.
- Panik anında ne yaptığını bilmeden çıkışa doğru çılgın gibi koşmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ceza hukukunda "ne yaptığını bilmemek" akıl sağlığı ve cezai ehliyet tartışmalarında gündeme gelir. Kişi suç işlediği anda ne yaptığını bilmiyorsa, yani ayırt etme gücünden yoksunsa cezai sorumluluğu azalabilir veya kalkabilir. Ancak sarhoşluk gibi kendi kusurlu davranışından kaynaklanan durumlarda bu savunma genellikle kabul edilmez.
"Ne olduğunu bilememek" dış dünyada olan bir olayı kavrayamamak, anlık şaşkınlıktır. "Ne yaptığını bilmemek" ise kişinin kendi eylemlerinin farkında olamaması, bilinçsiz davranmasıdır. İlkinde özne pasif (bir şeye maruz kalır), ikincisinde aktif (bir şey yapar ama farkında değildir).
Aşırı öfke, panik, şok, sarhoşluk, uyurgezerlik, yüksek ateş ve bazı psikolojik durumlar (dissosiyasyon) kişinin ne yaptığını bilmez hâle gelmesine yol açabilir. Bu durumda kişi eylemleri gerçekleştirir ancak bilinçli irade devrede değildir. Sonradan o anları hatırlayamama sık görülen bir belirtidir.