Deyim

Damdan Çardağa Atlamak Ne Demek?

Anlamı

hiçbir mantık bağı kurmadan konudan konuya geçmek.

Detaylı Açıklama

Damdan çardağa atlamak, hiçbir mantık bağı kurmadan konudan konuya geçmektir. Konuşan bir konuyu bitirmeden başka bir konuya sıçrar; iki konu arasında bir ilgi yoktur. Dinleyen ana fikri izleyemez, konuşmanın nereye varacağını kestiremez. Bu bir sohbette, bir derste, bir sunumda ya da bir yazıda görülebilir. Sebep heyecan, dağınıklık, yorgunluk ya da konuya hâkim olmamak olabilir; kalıp sebebi söylemez. Kalıp tek bir sıçramayı da, sürekli tekrarlanan bir tavrı da anlatabilir: bir kez damdan çardağa atlamak, hep damdan çardağa atlamak. Bir öğretmen bir öğrencinin kompozisyonunu, bir dinleyici bir konuşmacıyı, bir arkadaş bir başkasını böyle eleştirebilir. Kişi kendi konuşmasını da böyle niteleyebilir: yine damdan çardağa atladım. Söz bir eleştiri taşır, ama hafif bir alayla da söylenebilir.

Örnek Cümleler

  1. Tezini savunan öğrenci, yöntem bölümünü anlatırken birden çocukluğundaki bir yaz tatiline geçti; jüri onun damdan çardağa atladığını not etti.
  2. Kiracı, su kaçağını anlatırken fiyatların pahalılığına, oradan da futbol maçına geçerek damdan çardağa atlıyordu.
  3. Gazetedeki köşe yazısı ekonomiyle açılıp yazarın kedisiyle kapanınca okurlar yazarın damdan çardağa atladığından yakındı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kalıp, bir damdan bir çardağa sıçrayan birini göz önüne getirir. Bu sıçrama görüntüsü konuşmaya taşınır: konuşan bir konudan ötekine, aralarında bir bağ kurmadan atlayarak geçer. Görüntü, konular arasındaki bağlantısız geçişi canlandırır.

Söz sözü açmak, bir konudan konuşurken hemen arkasından türlü konulara geçmektir; tanım bir mantık bağının olup olmadığını söylemez. Damdan çardağa atlamak ise geçişin hiçbir mantık bağı kurulmadan yapılmasıdır. Biri konuların çoğalmasına, öteki bağsızlığa bakar.

Atasözüne göre bir konu konuşulurken ilgisi dolayısıyla söz başka bir konuya geçer, sohbet uzar. Damdan çardağa atlamakta ise iki konu arasında ilgi yoktur. Atasözündeki geçiş bir ilgiye dayanır, deyimdeki geçiş dayanmaz.