Anlamı
1) gücü sarsılmak:
'Seniha'nın kaçışı üzerine en müthiş darbeyi yiyen kalp, Celis'in kalbi oldu.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) kötü, olumsuz bir duruma maruz kalmak.
Detaylı Açıklama
Darbe yemek, gücünün sarsılması ya da kötü ve olumsuz bir durumun etkisine uğramak anlamında kullanılan bir deyimdir. Buradaki darbe fiziksel olmak zorunda değildir; ekonomik, duygusal, siyasal ya da itibari bir sarsıntı da bu sözle anlatılabilir. Deyim, önceden sağlam görünen bir yapının bir olay yüzünden güç kaybettiğini hissettirir. Bu yüzden insanlar, kurumlar, ilişkiler ve planlar için rahatlıkla kullanılabilir. Sözün merkezinde ani etkilenme kadar, bu etkinin yarattığı yıpranma da vardır. Dışarıdan gelen sert bir olay iç dengeleri bozmuştur. Gündelik dilde çok işlevlidir çünkü hem soyut hem somut kayıpları anlatabilecek kadar geniş, ama etkili bir çarpıcılığa sahip bir ifadedir. Böylece görünürde ayakta kalan kişinin içerde nasıl sarsıldığını da sezdiren kuvvetli bir kullanım doğar.
Örnek Cümleler
- Şirket ani kur artışından büyük darbe yedi ve birçok projesi askıya alındı.
- Aldığı ağır eleştiriden sonra gencin özgüveni ciddi bir darbe yemiş gibiydi.
- Takım sezon ortasında art arda sakatlıklardan peş peşe darbe yedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deyim, kaybın ani ve etkili biçimde geldiğini düşündürür. Bir şey yalnız eksilmez; düzeni bozulur, dengesi sarsılır ve toparlanması gereken yeni bir durum ortaya çıkar. Bu yüzden etki yönü çok belirgindir.
Ekonomi, spor, siyaset, sağlık ve kişisel ilişkilerde son derece esnek kullanılır. Çünkü hepsinde dışarıdan gelen sert bir olayın kişi ya da yapıyı güçten düşürmesi ihtimali vardır ve deyim bunu kolayca kapsar.
Anlamları çok yakındır, fakat darbe yemek konuşma dilinde biraz daha doğal ve yaygındır. Darbe almak daha nötr ve resmî duyulabilir. İkisi de olumsuz etkiyi anlatır, ancak kullanım tonu farklılaşabilir.