Anlamı
1) dağıtmak, karıştırmak; 2) mec. dayak atıp iyice dövmek:
'Köy kahvesinden yetişen birkaç delikanlı bu haşarıları darmadağın etmişti.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Darmadağın etmek, bir şeyi dağıtmak, karıştırmak ya da mecazen birini çok kötü hâle getirmek anlamında kullanılır. Deyim fiziksel bir düzenin bozulmasını anlatabildiği gibi, dayak atmak veya bir şeyi iyice bozup kullanılmaz duruma sokmak için de kullanılabilir. Bu yüzden yalnız dağınıklık değil, sert bir müdahale hissi de taşır. Evin altını üstüne getirmekten bir topluluğu dağıtmaya, bir düzeni bozmaktan birini perişan etmeye kadar geniş bir alanı vardır. Sözün gücü, sonucun ağır ve toparlanması zor oluşundan gelir. Hafif bir karışıklığı değil, göze çarpan bir yıkımı anlatır. Bu yüzden mecazen kullanıldığında da güçlü, sert ve etkili bir ton oluşturur. Sözün sertliği, yalnız bozmayı değil, düzeni geri çevrilmesi zor biçimde parçalamayı da hissettirir.
Örnek Cümleler
- Çocuklar toplanıp oyun oynarken odayı yarım saatte komple darmadağın etti.
- Polis sabaha karşı baskın yaptığında bütün evi üstünden altına darmadağın etmişler.
- Kavgada karşı tarafı neredeyse darmadağın ettiler diye tanıklar ifadelerinde anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyimde sonuç hafif bir bozulma değildir; gözle görülür bir yıkım ve sertlik hissi vardır. Bu yüzden hem eşyayı hem düzeni hem de bazı bağlamlarda insanı ağır biçimde hırpalayan bir etki çağrıştırır.
Bir planın, moralin, ilişkinin ya da düzenin çok sert biçimde bozulduğunu anlatırken mecazen çok güçlü durur. Çünkü yalnız aksama değil, toparlanması zor bir dağılma ve sarsılma düşüncesi verir.
İkisi yakındır ama darmadağın etmek daha çok dağınıklık ve parçalanma görüntüsü taşır. Darmaduman etmek ise daha yoğun bir karışıklık ve her şeyin birbirine girmesi hissini öne çıkarır.