Anlamı
1) dağınık ve karışık duruma gelmek:
'Gözlerinin sürmesi akmış, saçları darmadağın olmuştu.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) mec. kötü bir biçimde dövülmek.
Detaylı Açıklama
Darmadağın olmak, düzenli veya derli toplu bir şeyin ağır biçimde dağılması, bozulması ya da mecazen çok kötü hâle gelmesi anlamında kullanılır. Saçın bozulması, odanın dağılması, planın çökmesi ya da birinin ciddi biçimde hırpalanması bu sözle anlatılabilir. Bu yüzden deyim hem görünür fiziksel dağınıklık hem de ağır bozulma duygusu taşır. Hafif karışıklıklar için fazla güçlü kalır; asıl uygun olduğu yer, toparlanması emek isteyen bozulma hâlleridir. Günlük dilde çok canlıdır ve dramatik bir görüntü kurar. Bir şey yalnız düzensiz değildir; adeta parçalanmış, iç içe geçmiş ve eski bütünlüğünü kaybetmiştir. Bu yoğunluk, deyimi sıradan bozukluk anlatımlarından ayırır. Böylece bozulmanın küçük değil, kolay toparlanmayacak ölçüde büyük olduğu açıkça anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Geceki fırtınadan sonra bahçedeki saksılar ve çiçekler tamamen darmadağın oldu.
- Gece boyunca o kadar döndü ki sabah saçları darmadağın olmuştu.
- Toplantıdan çıkan beklenmedik haberle bütün planlarımız ve hesaplarımız darmadağın oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir düzen gözle görülür biçimde bozulduğunda, işler birbirine girdiğinde veya toparlamak ciddi emek istediğinde bu deyim tam yerinde olur. Hafif dağınıklık değil, belirgin çöküş ve karışıklık anlatır.
Çünkü temel anlamı bütünlüğün ağır biçimde bozulmasıdır. Bu bozulma bazen bir oda düzeninde, bazen zihinsel ya da duygusal dengede, bazen de fiziksel görünüşte ortaya çıkabilir. Deyim hepsine ortak yoğunluğu taşır.
İkisi çok yakındır; ancak darmadağın olmak daha çok dağılıp bozulma görüntüsüne yaslanır. Darmaduman olmak ise daha yoğun bir kargaşa ve iç içe geçme, yer yer tam yıkım hissi verir.