Anlamı
seni yargılayacak kişi, senden davacı olan kişi ise elbette kendisini haklı çıkaracak ve sana ağır ceza verecektir.
Detaylı Açıklama
Davacın kadı olursa yardımcın Allah olsun atasözü, seni yargılayacak kişi senden davacı olan kişi ise onun elbette kendisini haklı çıkaracağını ve sana ağır ceza vereceğini söyler. Atasözü iki rolün tek kişide birleştiği durumu anlatır: şikâyet eden de karar veren de aynı kişidir. Böyle bir yargılamada sonuç baştan bellidir; atasözüne göre ceza da ağır olur. Söz bir mahkemeyle sınırlı kalmaz. Bir iş yerinde soruşturmayı da yürüten şikâyetçi müdür, bir okulda hem şikâyet eden hem disiplin kurulunda oturan öğretmen, bir ailede hem suçlayan hem cezayı veren büyük bu duruma örnek olabilir. Konuşan kendi hâlinden yakınabilir ya da başkasının durumunu acıyarak anlatabilir. Bir uyarı olarak da söylenebilir: böyle bir yargılamadan adalet bekleme.
Örnek Cümleler
- Şikâyet dilekçesini yazan müdür, soruşturma kurulunun başına da kendisini atadı; davacın kadı olursa yardımcın Allah olsun.
- Kendisine itiraz eden futbolcuyu disiplin kuruluna veren kulüp başkanı, kurulda oy da kullandı; davacın kadı olursa yardımcın Allah olsun.
- Rıza'nın bahçe duvarını şikâyet eden komşusu, köyün ihtiyar heyetine başkan olduğu için anlaşmazlığı da kendisi karara bağladı; davacın kadı olursa yardımcın Allah olsun.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kadı, eski yargı düzeninde davalara bakan ve hüküm veren yargıçtır. Atasözü yargılama gücünü onun adıyla anar. Davacının kadı olması, şikâyet edenin aynı zamanda hüküm veren kişi olduğunu gösterir.
Bu söz, kişinin başvurabileceği bir insan kalmadığını, yalnız Tanrı'nın yardımına kaldığını anlatır. Atasözüne göre yargılayan kendini haklı çıkaracağı için kişi hakkını savunacak bir yer bulamaz. Söz bu çaresizliği bir dua biçiminde dile getirir.
İki atasözünün sözlükteki anlamı aynıdır. Fark söyleyiştedir: biri ikinci kişiye seslenir, davacın ve yardımcın der; öteki üçüncü kişiden söz eder, davacısı kadı olanın der. Birincisi doğrudan bir kişiye söylenir, ikincisi genel bir yargı gibi kurulur.