Anlamı
sorumluluk birinde olmasına karşın bir başkasının sözü geçiyor.
Detaylı Açıklama
Davul birinin boynunda, tokmak bir başkasının elinde atasözü, sorumluluğun bir kişide görünmesine rağmen asıl söz ve yetkinin başka birinde olduğunu anlatır. Yani yükü taşıyanla kararı veren aynı kişi değildir. Bu durum hem haksızlık hem de işleyiş bozukluğu yaratır. Sorumlu görünen kişi, sonuçlardan hesap verir ama yetki kullanamaz; yetki kullanan ise yükün gerçek ağırlığını taşımaz. Atasözü özellikle kurumlarda, aile içinde ve ortak işlerde ortaya çıkan dengesizlikleri çok iyi açıklar. Bu yüzden sadece iş bölümü değil, adaletsiz yetki dağılımı eleştirilir. Bir sistemin sağlıklı olabilmesi için yük ve yetkinin dengeli olması gerektiğini hatırlatan güçlü ve yerleşik bir hayat gözlemidir. Böylece yükü taşıyan ile kararı verenin ayrılmasının doğurduğu adaletsizlik açık biçimde görünür.
Örnek Cümleler
- Müdür görünürde oydu ama kararları patron veriyordu; tam davul birinin boynunda, tokmak bir başkasının elinde durumu vardı.
- Ev bütçesinden anne sorumlu tutuluyor, harcamayı başkası belirliyorsa davul birinin boynunda, tokmak bir başkasının elinde demektir.
- Projede imza onun üstünde kaldı ama bütün yönlendirmeleri merkez yaptı; davul birinin boynunda, tokmak bir başkasının elinde oldu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü görünürde sorumlu olan kişi ile gerçek karar verici birbirinden ayrılmıştır. Böylece hesap verme ile yetki kullanma arasında kopukluk doğar. Atasözü, bu dengesizliğin doğurduğu adaletsizliği çok somut bir görüntüyle anlatır.
Hayır, aile içinde, ortak işte, arkadaş çevresinde ve hatta küçük ekiplerde bile geçerlidir. Bir kişi yük taşırken başkası yön veriyorsa aynı mantık oluşur ve atasözü rahatlıkla kullanılabilir.
Çünkü yalnız emir verme değil, sonucu üstlenme meselesi de önemlidir. Atasözü, yetkisi olmayan sorumluluğun da sorumluluğu olmayan yetkinin de sağlıksız olduğunu açık biçimde gösterir. Böyle durumlarda sorumluluk ile yetkinin ayrılması, düzeni doğal olarak kırılganlaştırır.