Atasözü

Dede (dedesi) Koruk Yer, Torununun Dişi Kamaşır Ne Demek?

Anlamı

eskilerin yaptığı yanlış işlerden daha sonrakiler de zarar görür.

Detaylı Açıklama

Dede koruk yer, torununun dişi kamaşır atasözü, eskilerin yaptığı yanlış işlerden daha sonrakilerin de zarar gördüğünü söyler. Koruk olgunlaşmamış, ekşi üzümdür; ekşi bir şey yiyenin dişi kamaşır. Atasözünde koruğu yiyen dededir, dişi kamaşan ise torun. Böylece yanlışla zarar arasına bir kuşak, belki de uzun yıllar girer. Eskiler bir aile büyüğü olabilir, önceki bir yönetim ya da geçmiş bir kuşak da olabilir. Yanlış iş bir borç, bir kavga, kesilen bir orman ya da kötü bir karar olabilir. Tanımdaki de bağlacı zararın yalnız yanlışı yapanda kalmadığını, sonrakilere de uzandığını gösterir. Söz bir aile anlatısında, bir çevre tartışmasında ya da bir kurumun geçmişi konuşulurken geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Dedesinin yıllar önce komşu köyle çıkardığı arazi kavgası yüzünden genç Ahmet, o köyden sevdiği kızla evlenemedi; dede koruk yer, torununun dişi kamaşır.
  2. Altmış yıl önce yamaçlardaki ormanlar kesildiği için bugün her sağanakta köyün evlerine çamur iniyor; dede koruk yer, torununun dişi kamaşır.
  3. Önceki yönetimin aldığı yüksek faizli kredilerin taksitleri yüzünden belediye bu yıl yeni okul yapamadı; dede koruk yer, torununun dişi kamaşır.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Ekşi bir şey yenince dişlerde bir sızı, bir uyuşma duyulur; buna diş kamaşması denir. Atasözünde bu sızıyı yiyen değil, onun torunu duyar. Görüntü yanlışı yapanla zararı görenin ayrı kişiler olduğunu anlatır.

Bu atasözü, babanın yaptığı kötü işin sıkıntısını çocuğunun çektiğini söyler. Dede koruk yer ise zararı bir kuşak daha ileriye, torunlara taşır; sözlük de onu eskiler ve sonrakiler diye açıklar. İki sözün görüntüsü aynıdır, kuşak sayısı farklıdır.

Sözlük ceremesini çekmeyi başkasının yol açtığı zararı ödemek diye açıklar. Atasözündeki torun da dedesinin yanlışının ceremesini çeker. Deyim zararı ödeyen kişiyi, atasözü ise zararın kuşaktan kuşağa geçişini anlatır.