Anlamı
1) ölümüne karar vermek; 2) işine son vermek, işten uzaklaştırmak, ayırmak.
Detaylı Açıklama
Biletini kesmek iki anlamda kullanılır. Birincisi birinin ölümüne karar vermektir; ikincisi birinin görevine son vermektir. Kalıp iyelik ekiyle kurulur ve karar verilen kişi tamlayan olarak anılır: adamın biletini kestiler. Birinci anlam ağır bir sözdür; bir çetenin, bir zorbanın ya da bir düşmanın verdiği ölüm kararını anlatır. İkinci anlam daha gündeliktir; bir patronun ya da bir kurulun kararıyla bir görevin bitmesini anlatır. Kalıp bir anlatıda, bir gazete haberinde ya da bir dedikoduda geçebilir. Söz kimi zaman yarı şaka bir tehdit gibi de söylenebilir: bir daha geç kalırsan biletini keserim. Böyle söylendiğinde ikinci anlam kastedilir. Kalıp geçmiş zamanla kararın verildiğini, gelecek zamanla ise bir tehdidi bildirir.
Örnek Cümleler
- Çete, ihbarcının biletini kesmişti; adam o geceden sonra şehirden kaçtı.
- Eski filmlerde haydut reisi, kendisine ihanet eden adamının biletini tek bir bakışla keserdi.
- Yeni genel müdür gelir gelmez eski muhasebe şefinin biletini kesti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki kalıp ikinci anlamda birleşir: işine son vermek. Ama bilet kesmenin ilk anlamı bilet satmaktır; biletini kesmenin ilk anlamı ise birinin ölümüne karar vermektir. İyelik eki de farkı gösterir: biletini kesmekte bilet, kararın verildiği kişiye aittir.
Bilet bir yolculuğun belgesidir; onu alan kişi bir yere gönderilir. Biletin kesilmesi, kişinin dönüşü olmayan bir yolculuğa gönderileceğini düşündürür. Söz ölümü açıkça anmadan, yalnızca bu yolculuk görüntüsüyle anlatır.
Kararı veren bir başkasıdır: bir çete, bir düşman, bir patron ya da bir kurul. Biletin kesildiği kişi bu karara katılmaz; ona yalnızca uğrar. Kalıbın ağırlığı da bu çaresizlikten gelir.