Anlamı
hlk. bir şey verip yerine başka bir şey almak: Buğdayı pirinçle değiş etmek.
Detaylı Açıklama
Değiş etmek, bir şeyi verip yerine başka bir şey almaktır. Sözlüğün örneğinde iki ürün birbirinin yerine geçer: buğdayı pirinçle değiş etmek. Kalıpta iki taraf vardır ve ikisi de elindekini verip karşılığında ihtiyaç duyduğunu alır. Değiştirilen şey bir ürün, bir eşya, bir hayvan ya da bir alet olabilir. Verilen şey ile alınan şey cümlede birlikte anılır. Söz köyde, pazarda ya da komşular arasında yapılan bir değiş tokuşu anlatırken geçebilir. Değişimin adil olup olmadığını deyim söylemez; yalnız verip almayı bildirir. Bir koleksiyoncunun pulunu başka bir pulla değiş etmesi de bu kalıpla anlatılabilir. Çocukların oyuncaklarını, kartlarını, bilyelerini birbirleriyle değiştirmesi de aynı işe girer. Kalıp tek bir fiille hem vermeyi hem almayı karşılar. Değiş edilen iki şeyin değeri birbirine eşit olmak zorunda değildir.
Örnek Cümleler
- Kışlık buğdayı fazla gelen Hasan Dayı, komşu köydeki çiftçiyle iki çuval buğdayını bir çuval pirinçle değiş etti.
- Çocuklar teneffüste okul bahçesinde ellerindeki fazla futbolcu kartlarını eksik olanlarla değiş ediyordu.
- Yaylaya çıkan çoban, kasabadan getirdiği tuzu köylülerin peyniriyle değiş edip kışlık erzakını tamamladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük takas tukas etmek için yalnız değiştirmek der. Değiş etmek ise bir şey verip yerine başka bir şey almayı açıkça tanımlar. İkisi de bir değiş tokuşu anlatabilir; değiş etmekte verilen ve alınan iki şey birlikte görünür.
Sözlük deyimin önüne hlk. kısaltmasını koyar; kalıp halk ağzına aittir. Yazı dilinde aynı iş için değiştirmek ya da takas etmek sözleri kullanılabilir. Deyimin konuşma diline özgü bir renk taşıdığı buradan anlaşılır.
O atasözü, alışverişte iki taraf da kendi çıkarını düşündüğü için dostlar arasındaki alışverişin dostluğu bozabileceğini söyler. Değiş etmek de iki tarafın bir şey verip bir şey aldığı bir alışveriştir. Atasözü böyle bir değişin akrabalar arasında kırgınlık doğurabileceğine dikkat çeker.