Anlamı
tkz. açık saçık konuşmak.
Detaylı Açıklama
Dekolte konuşmak, açık saçık, sınır aşan ya da mahrem sayılabilecek biçimde konuşmak anlamında kullanılan deyimdir. Söz, giyimle ilgili “dekolte” kelimesinden mecazla genişleyerek konuşmanın ölçüsüz açılmasını anlatır. Bu nedenle sadece cinsellik çağrıştıran sözleri değil, ortama göre fazla açık, sakınımsız ve sınır tanımayan anlatımı da kapsayabilir. Deyim bazen hafif şaka, bazen de ciddi eleştiri tonuyla söylenir. Toplumsal ölçülerin güçlü olduğu ortamlarda daha çok kınama taşır; daha rahat çevrelerde ise sadece “fazla açık konuşmak” anlamında kullanılabilir. Sözün etkisi, sözü bir kıyafet gibi düşünerek “örtüsüz bırakma” mecazından gelir. Böylece konuşmanın mahremiyet derecesi canlı bir şekilde anlatılır. Deyim, sadece açık saçık olmayı değil, ölçüyü kaçıran ve ortamı gereksiz yere geren sözleri de anlatır.
Örnek Cümleler
- Sofrada büyükler de dahil herkes varken bu kadar dekolte konuşuyorsun dedi annesi.
- Programda konuyu hiç gereği yokken dekolte konuşunca seyirciler rahatsız oldu.
- Arkadaş ortamında şaka diye dekolte konuşması bazen kabul edilebilir sınırı aşabiliyor.
Kökeni ve Hikayesi
Fransızca kökenli 'dekolte' kelimesinin Türkçede mecaz genişlemesiyle oluşmuş modern bir deyimdir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bazen mesele doğrudan cinsellik değil, ölçüsüz açıklık ve ortamın kaldırmayacağı kadar sakınımsız konuşmaktır. Deyim bu yüzden mahremiyet sınırının aşılmasını daha geniş bir çerçevede anlatır.
Muhafazakâr veya resmî ortamlarda daha sert ve kınayıcı duyulur. Yakın arkadaş çevresinde ise daha hafif, takılma niteliğinde ya da sadece fazla açık konuşmayı belirtir biçimde kullanılabilir.
Çünkü giyimdeki açıklık fikri konuşmaya taşınır ve söylemin de bir örtüsü, sınırı olduğu ima edilir. Bu mecaz, konuşmanın mahremiyet derecesini tek hamlede sezdirir. Benzetmenin etkisi, konuşmanın da tıpkı giyim gibi bir ölçüsü ve sınırı olduğunu düşündürmesinden gelir.