Anlamı
söylenmesinden kaçınılan (söz, sövgü veya açık saçık nükte):
'Bir yandan yakası açılmadık küfürler, bir yandan dedikodu ve türküler.' -B. R. Eyuboğlu.
Detaylı Açıklama
Yakası açılmadık, söylenmesinden kaçınılan sözler için kullanılan bir niteleme kalıbıdır. Ağır sövgüler, kaba sözler ve açık saçık nükteler bu sıfatla anılır. Deyim, sözün daha önce hiç ortaya çıkmamış, dile getirilmemiş olduğunu ima eder. Yaka açmak burada bir şeyi ilk kez ağza almak, ortaya dökmek anlamındadır. Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun bir yandan yakası açılmadık sözlerden, bir yandan dedikodu ve türkülerden söz eden cümlesi bu kullanımı gösterir. Kalıp, sözü aktarmadan onun ağırlığını bildirmeye yarar. Konuşan böylece kaba ifadeleri tekrarlamak zorunda kalmadan durumu anlatabilir. Bu yönüyle deyim bir tür örtme, bir incelik aracıdır. Söz, ağza alınması hoş karşılanmayan ifadeleri karşılar. Kalıbın kendisi kaba değildir; kaba olanı anmadan gösterdiği için dilde uzun süre kalabilmiştir.
Yakası Açılmadık Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Tartışma iyice kızışınca ortalıkta yakası açılmadık sözler dolaşmaya başlamıştı bile.
- Çocukların yanında yakası açılmadık bir söz duyulmasın diye herkes dikkat ediyordu.
- Maç sonrası tribünlerden yükselen yakası açılmadık sözler yöneticileri rahatsız etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söylenmesinden kaçınılan sözler için kullanılan bir niteleme kalıbıdır. Ağır sövgüler, kaba sözler ve açık saçık nükteler bu sıfatla anılır. Kalıp, sözü aktarmadan onun ağırlığını bildirmeye yarar.
Burada bir şeyi ilk kez ağza almak, ortaya dökmek anlamındadır. Yakası açılmadık söz, daha önce hiç dile getirilmemiş söz demektir. Bu yüzden kalıp, sözün alışılmadık ağırlığını da sezdirir.
Konuşan kişi kaba ifadeleri tekrarlamadan durumu anlatabilsin diye tercih edilir. Böylece söylenen şeyin ağırlığı bildirilir ama sözler yinelenmez. Bu yönüyle kalıp bir tür örtme aracıdır.