Anlamı
ne yapacağını bilemeyerek şaşkınca davranmak.
Detaylı Açıklama
Deli dana gibi dönmek deyimi, ne yapacağını bilemeyerek şaşkınca, kontrolsüzce ve telaş içinde sağa sola koşturmak anlamında kullanılır. Kişi bir sorunla karşılaşır, çözüm üretemez ve düzenli hareket etmek yerine dağınık, panik bir şekilde dolaşır. Deyimin gücü, yönünü kaybetmiş bir hayvanın ürkek ve dengesiz hareketinden gelir. Bu yüzden yalnız fiziksel koşuşturmayı değil, zihinsel dağınıklığı da anlatır. Evde kaybolan bir şey aranırken, yetişmeyen bir işe çare bulunamazken ya da aniden sıkışılan anlarda çok doğal durur. Söz hem hafif alay hem de gerçek bir telaş duygusu taşır. Düzenli çözüm yerine paniğin yönettiği davranışı çok canlı biçimde gösterir. Bu ifade, yönsüz, telaşlı ve kontrolsüz hareketin yarattığı komik ama yorucu görüntüyü çok iyi yakalar.
Örnek Cümleler
- Misafir geleceğini son anda öğrenince mutfakta telaşla deli dana gibi dönmeye başladı.
- Evrakı son anda isteyince bütün ofis deli dana gibi döndü.
- Anahtarını kaybedince evin her köşesinde panikle deli dana gibi dönüp durdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişinin sağa sola koşması, çoğu zaman ne yapacağını bilememesinden kaynaklanır. Yani hareket çokluğu aslında akıl ve düzen eksikliğinin dışa vurumudur. Bu yüzden söz, bedendeki telaşın aslında zihindeki dağınıklığı da açığa vurduğunu sezdirir.
Son dakika telaşlarında, kaybolan bir şeyi ararken, yetişmeyen işlerde, paniğe kapılınan anlarda ve plansızlığın iyice görünür olduğu durumlarda çok doğal söylenir. Deyimin canlılığı da buradan gelir; plansız telaş hemen herkesin tanıdığı bir görüntüdür.
Deli dana gibi dönmek aşırı hareket ve panik taşır. Dalıp gitmek ise tam tersine insanın bir düşünceye gömülüp dış dünya ile bağını azaltmasıdır. Biri taşkın, diğeri durgun bir hâlidir.