Anlamı
bir arada sergilenen ve birbirine yakışmayan (eşya).
Detaylı Açıklama
Deli kızın çeyizi gibi sözü, bir araya getirildiğinde birbirine hiç uymayan, renk, biçim, tarz ya da işlev bakımından dağınık duran eşya toplulukları için kullanılır. Buradaki çeyiz, uyum ve özenle hazırlanması beklenen şeydir; ama deyimde tam tersine gelişigüzellik ve yakışıksızlık vardır. Bu nedenle söz, estetik bütünlüğü olmayan dizilişleri, rastgele seçilmiş parçaları ve gözü yoran kombinasyonları anlatır. Yalnız ev eşyası için değil, kıyafet, dekorasyon, hatta mecazen karışık fikir veya proje bileşimi için de kullanılabilir. Söyleyişte alay ve hafif küçümseme vardır. İnsan, neyin neyle bağlanmadığını görünce bu deyime başvurur. Uyum yoksunluğunu görsel olarak çok güçlü veren halk deyimlerinden biridir. Bu yüzden söz, bir araya gelişi düzensiz ve mantığı dağınık şeyleri küçümseyici bir tonda anlatır.
Örnek Cümleler
- Salona öyle farklı koltuklar koymuş ki ortalık deli kızın çeyizi gibi olmuş.
- Renkleri ve desenleri rastgele seçince mağazanın vitrini deli kızın çeyizi gibi göründü.
- Projeye birbirinden kopuk fikirleri ekleyince iş mecazen deli kızın çeyizi gibi bir hâl aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çeyiz denince akla özen, düzen ve birbirine yakışan parçalar gelir. Deyim bu beklentiyi tersyüz ederek, tam aksine uyumsuz ve dağınık bir görüntü kurar. Böylece olması gereken düzenin yerini göz yoran ve birbirini bozan bir karışıklık alır.
Hayır. En doğal kullanımı eşya ve dekorasyondur; ama mecazen birbirine uymayan fikirler, plansız projeler veya karışık kıyafetler için de rahatça söylenebilir. Bu yüzden deyim, somut eşya dışına taşarak düşünce ve plan dağınıklığını da anlatabilir.
Söz doğrudan sert bir hakaret değildir; ama alaycı ve küçümseyici bir eleştiri taşır. Özellikle zevksizlik, uyumsuzluk ve özensizlik karşısında kullanıldığında bu ton belirginleşir. Sözün alayı, kusuru sadece belirtmekle kalmaz; onu estetik açıdan da başarısız gösterir.