Anlamı
kendini deli gibi göstermek.
Detaylı Açıklama
Deliliğe vurmak, kendini deli gibi göstermek anlamındadır. Kişi gerçekte deli değildir; öyleymiş gibi davranır. Bunun sebebi bir sorumluluktan kaçmak, bir cezadan kurtulmak, bir soruyu geçiştirmek ya da bir işten yakayı sıyırmak olabilir. Cümlede rol yapan kişi anılır. Söz bir mahkemede, bir askerlik şubesinde, bir sınıfta ya da bir aile tartışmasında görülen bu tutumu anlatabilir. Karşısındakinin numara yaptığını sezen kişi bu sözü kurar. Kalıp bir an süren bir oyunu da, uzun süre sürdürülen bir rolü de anlatabilir. Tanım kişinin amacını belirtmez; amaç örnekteki olaydan çıkarılır. Söz bir şaka ya da bir alay olarak da söylenebilir. Bulaşıktan kaçan bir çocuk da, borcunu ödemek istemeyen bir esnaf da böyle davranabilir.
Örnek Cümleler
- Bulaşık sırası kendisine gelince kardeşim deliliğe vurdu, şarkı söyleyip odasına kaçtı.
- Borcunu soran alacaklının karşısında dükkân sahibi deliliğe vurup anlamsız sözler söylemeye başladı.
- Sınavda kopya çekerken yakalanan öğrenci deliliğe vurdu, öğretmeni ise bu oyuna hiç aldırmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Vurmak burada bir hâlin görüntüsüne bürünmeyi bildirir. Kişi deliliği bir giysi gibi üstüne alır ama içinde öyle değildir. Kalıbın gücü, görünen ile gerçek arasındaki bu farktan gelir.
Sarhoşluğa vurmak, sözlükte kendini sarhoş gibi göstermek, sarhoş olmuşçasına davranmak diye açıklanır. Deliliğe vurmakta taklit edilen hâl deliliktir. Örneklerdeki öğrenci ya da dükkân sahibi sarhoş rolüne de bürünebilirdi; yalnız seçilen numara değişirdi.
Kedi yavrusunu yerken sıçana benzetir; kişi yolsuz olduğunu bildiği bir işi yaparken kendini mazur göstermek için bahane uydurur. Deliliğe vuran kişi de bir sorumluluktan kaçmak için kendini başka türlü gösterir. Atasözü bahaneyi, deyim bürünülen hâli anlatır.