Anlamı
kötülük yapabilecek bir kimsenin davranışlarını kolaylaştırmak.
Detaylı Açıklama
Delinin eline değnek vermek, kötülük yapabilecek bir kimsenin davranışlarını kolaylaştırmak anlamındadır. Görüntüde zaten tehlikeli olan birine bir de sopa verilir. Kolaylığı sağlayan özne olur; kötülük yapabilecek kimse ise tamlayan olarak anılır. Kolaylık bir yetki, bir para, bir silah, bir bilgi ya da bir fırsat olabilir. Söz yanlış kişiye verilen bir makamı, kavgacı birine verilen bir gerekçeyi ya da kötü niyetli birine açılan bir kapıyı anlatabilir. Tanım kötülüğün yapılıp yapılmadığını söylemez; kişinin yapabilecek durumda olduğunu bildirir. Söz bir eleştiri ya da bir uyarı taşır: kolaylığı sağlayan da sorumludur. Bir karar alınmadan önce de, alındıktan sonra da söylenebilir. Değnek burada gücün ve imkânın görüntüsüdür.
Örnek Cümleler
- Komşularına sürekli dava açan adama bir de yönetim kurulu başkanlığı verildi; delinin eline değnek verdiler.
- Sınıfta zorbalık yapan çocuğu sınıf başkanı seçmek, delinin eline değnek vermek olurdu.
- Kumar borcu olan kuzenine kredi kartı şifresini veren Selin, delinin eline değnek verdiğini sonradan anladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıma göre deli, kötülük yapabilecek bir kimsedir. Gerçek bir hastalıktan söz edilmez; kişinin zarar verebilecek durumda olduğu anlatılır. Değnek de ona bu zararı kolaylaştıran araçtır, bir yetki ya da bir imkân.
Hırsıza yol göstermekte yardım bilmeden yapılır; sözlük tanımında bu açıkça yazılıdır. Değnek veren kişinin bilip bilmediğini ise tanım söylemez. Alet olmak da bilerek ya da bilmeyerek kötü bir işe aracılık etmektir.
Kedinin kanadı olsaydı sözü, saldırganlar istediklerini yapabilecek durumda olsalardı zayıfları kolayca ortadan kaldıracaklarını anlatır. Delinin eline değnek vermek, saldırgana o kanadı vermek gibidir. Atasözü sonucu, deyim ise o sonucu kolaylaştıran davranışı anlatır.