Anlamı
1) bir şeyi anlatmak istemek:
'Gazete yazarlığını, edebiyatın, sanatın dışında sayanların ne demek istediklerini hiçbir zaman anlamadım.' -N. Ataç. 2) bir düşünceyi söylemek istemek.
Detaylı Açıklama
Demek istemek, bir sözün arkasındaki asıl niyeti, anlatılmak istenen düşünceyi ya da ima edilen anlamı ifade etmek için kullanılan temel ama önemli bir kalıptır. Kişi bazen söylediği cümleyle yetinmez; onu açar, neyi kastettiğini netleştirmek ister. İşte bu noktada demek istemek devreye girer. Söz, yanlış anlaşılmaları gidermek, üstü kapalı ifadeyi açmak ve düşünceyi doğru yere oturtmak bakımından işlevseldir. Gündelik dilde çok kullanılır; çünkü insanlar sadece kelimelerle değil, niyet ve bağlamla da konuşur. Bu kalıp, görünürdeki cümle ile gerçek anlam arasındaki köprüyü kurar. Anlatımın açıklık kazanmasını sağlar ve iletişimde ince ayar yapma imkânı verir. Böylece söz, yalnız açık ifadeyi değil, onun arkasındaki niyet ve ima katmanını da düşündürür.
Örnek Cümleler
- Ben seni kırmak demek istemedim, sadece acele ettiğini anlatmaya çalıştım.
- Hoca bu örnekle ne demek istediğini biraz sonra daha açık anlattı.
- Sözleri ilk bakışta sert geldi ama aslında adaletsizliği eleştirmek demek istiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü insanlar çoğu zaman söylediğiyle kastettiği arasında ince farklar taşır. Demek istemek, bu farkı açıklamaya ve niyeti görünür kılmaya yarar. Çünkü insanlar çoğu zaman sadece ne söylediklerini değil, ne kastettiklerini de açıklamak zorunda kalır.
Yanlış anlaşılma olduğunda, açıklama yapılmak istendiğinde, ima edilen anlam açılacağında ve düşüncenin daha doğru anlaşılması gerektiğinde sık kullanılır. Özellikle yanlış anlaşılma ihtimali doğduğunda, niyetin açılması gereken her anda öne çıkar.
Çünkü dilde söylenen şeyin arkasındaki gerçek niyeti açar. Böylece çıplak cümle ile zihindeki amaç arasındaki mesafe kapanmış olur. Böylece zihindeki niyet, dilde kurulan cümleyle buluşur ve anlam netleşir.