Anlamı
hlk. 'benim söylemek istediğim' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Demem o (ki), konuşanın asıl söylemek istediği şeye geçtiğini bildiren bir sözdür. Sözlük onu benim söylemek istediğim anlamıyla açıklar ve halk ağzına ait sayar. Konuşan önce bir durumu anlatır, gerekçelerini sıralar ya da karşısındakileri dinler; ardından bu sözle düşüncesini ortaya koyar. Sözün arkasından gelen cümle, konuşanın varmak istediği yeri taşır. Ki bağlacı kalıba katılabilir de katılmayabilir de; iki biçim de aynı anlamı verir. Söz bir öneriyi, bir uyarıyı, bir isteği ya da bir kararı önüne alabilir. Kalıptaki iyelik eki birinci kişiyi gösterir: söyleyen kendi niyetini açıklar. Bir aile toplantısında, bir köy kahvesinde ya da iki ortağın pazarlığında geçebilir. Halk ağzına ait olduğu için yazıdan çok konuşmanın havasını taşır. Uzun bir anlatımın ardından gelen söz, dinleyenin dikkatini asıl noktaya çeker.
Örnek Cümleler
- Lafı fazla uzatmayayım, demem o ki bu yıl tarlaya buğday değil nohut ekelim.
- Hepinizi tek tek dinledim; demem o ki toplantıyı ertelemeyelim, eksik kişilerle de olsa başlayalım.
- Kardeşim, demem o, bu parayı şimdi harcamayalım; okul kayıtları yaklaşıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Demek istemek, bir şeyi anlatmak ya da bir düşünceyi söylemek istemektir ve her kişiyle çekimlenebilir. Demem o ki bu isteği konuşanın kendi ağzından, hazır bir söz olarak dile getirir. Demek istediğim şu diyen biri de aynı yere varır.
Konuşanın asıl düşüncesi gelir: bir öneri, bir karar ya da bir uyarı. Örneklerde bu düşünce nohut ekmek, toplantıya başlamak ve parayı saklamaktır. Söz kendi başına bir şey bildirmez; anlamını arkasındaki cümle tamamlar.
Bu atasözü çok konuşmanın doğru olmadığını söyler. Demem o ki ise konuşanın söylemek istediği şeyi açıkça ortaya koyduğu bir sözdür. Biri dinlemeyi öğütler, öteki lafı dolandırmadan meramı anlatmaya yarar.