Anlamı
her an gerçekleşebilecek tehlike.
Detaylı Açıklama
Demokles’in kılıcı, her an gerçekleşebilecek bir tehlikeyi anlatan bir deyimdir. Tehlike henüz gerçekleşmemiştir ama gelmesi için belli bir zaman da beklenmez. Tehdidin farkında olan kişi, onu kararlarında hesaba katabilir. Söz bir özel ada bağlıdır; sözlük bu adın öyküsünü vermez, yalnız deyimin anlamını açıklar. Tehlike bir iflas, bir hastalık, bir deprem, bir dava ya da bir işten çıkarma olabilir. Deyim bir kişi için de, bir kurum ya da bir şehir için de kurulabilir. Kalıp bir tamlamadır ve cümlede ad gibi kullanılır: bir Demokles’in kılıcı olmak, Demokles’in kılıcı gibi durmak. Özel ad büyük harfle yazılır ve ekten kesme işaretiyle ayrılır. Söz bir haber yorumunda, bir siyaset yazısında ya da bir hastane koridorundaki konuşmada geçebilir.
Örnek Cümleler
- Fay hattının tam üstündeki eski apartman, içinde yaşayan aileler için bir Demokles’in kılıcıydı.
- Ödenmemiş vergi borcu, her an haciz gelebilecek şirketin üzerinde Demokles’in kılıcı gibi asılı duruyordu.
- Her an yeniden kanayabilecek damar, ameliyatı bekleyen hastanın üzerinde Demokles’in kılıcı olarak duruyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gerekmez; tersine, deyim henüz gelmemiş bir tehlikeyi anlatır. Sözlük onu her an gerçekleşebilecek tehlike diye tanımlar. Fay hattı üstündeki apartman da örnekte yıkılmamıştır; yıkılabilecek olması deyimi kurar.
Ölümle burun buruna gelmek, ölümle sonuçlanabilecek çok büyük bir tehlikeyle karşılaşmaktır; tehlike o anda yaşanır. Demokles’in kılıcı ise gelmemiş ama her an gelebilecek bir tehlikedir. Biri bir karşılaşmayı, öteki süren bir tehdidi adlandırır.
Bu atasözü, atın da insanın da her an tehlike içindeymiş gibi uyanık durmasını öğütler. Demokles’in kılıcı ise böyle bir uyanıklığı gerektiren tehlikenin kendisini adlandırır. Atasözü bir tutum önerir, deyim tehdidi gösterir.