Anlamı
kendisine yapılan bir işin karşılığını aynı değerde iş yaparak vermek.
Detaylı Açıklama
Dengiyle karşılamak, kendisine yapılan bir işin karşılığını aynı değerde, aynı ölçüde ve denk bir işlemle vermek anlamında kullanılır. Bu ifade, abartılı ya da eksik karşılık değil, ölçülü denklik fikrini taşır. Yapılan iyilik de kötülük de kendi dengiyle karşılanabilir; bu yüzden bağlama göre olumlu veya olumsuz tınlayabilir. Deyim adalet duygusuna yakındır; “ne fazla ne eksik” düşüncesi öne çıkar. İnsan bazen kendisine yapılanın altında kalmaz, bazen de fazlasına kaçmaz; tam denk bir karşılık verir. Bu yönüyle intikam, karşılık verme, iade-i ziyafet veya ölçülü mukabele gibi farklı alanlarda kullanılabilir. Söz, denkliğin hem adil hem dikkat gerektiren bir şey olduğunu anlatır. Bu söz, hem insanlar hem durumlar arasında adil ve yerinde bir uygunluk aranması gerektiğini hissettirir.
Örnek Cümleler
- Yapılan iyiliği her zaman dengiyle karşılamalısın diye öğüt verirdi dedem.
- Rakibinin maç boyunca sahaya yansıyan sertliğini daha büyütmeden soğukkanlılıkla dengiyle karşıladı.
- Bunca emeği küçük bir teşekkürle geçiştirmeyip hak ettiği şekilde dengiyle karşıladılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü karşılığın değeri asıl meseledir. Az olursa eksik kalır, fazla olursa adaleti bozar. Dengiyle karşılamak tam bu dengeyi korumayı anlatır. Çünkü verilen karşılığın taşkın ya da eksik değil, yerinde ve adil olması bu deyimin merkezindedir.
Hayır. İyilik, emek, saygı ve jestler için de kullanılabilir. Ortak nokta, verilen karşılığın yapılan işin değerine denk olmasının beklenmesidir. Hayır; iyiliğe iyilik, söze söz, davranışa uygun davranış gibi daha geniş bir karşılık alanı için de kullanılabilir.
Dengiyle karşılamak karşılığın değerine odaklanır. Dengine getirmek ise uygun zamanı yakalayıp işi gerçekleştirmeye odaklanır. Biri değer dengesi, diğeri fırsat dengesi taşır. Dengiyle karşılamak uygun cevabı vermeyi, dengine getirmek ise uygun an ve biçimi bulup işi oldurmayı anlatır.