Anlamı
kendisine yapılan bir işin karşılığını aynı değerde iş yaparak vermek.
Detaylı Açıklama
Dengiyle karşılamak, kendisine yapılan bir işin karşılığını aynı değerde bir işle vermektir. Deng burada denk, eşit anlamındadır; verilen karşılık gelen işten ne eksik ne fazladır. Karşılık verilen iş bir iyilik de olabilir, bir kötülük ya da bir hamle de; sözlük bunları ayırmaz. Kalıbın nesnesi kişiye yapılan iştir: iyiliği, hamleyi, teklifi dengiyle karşılamak. Karşılık veren, işi kendisine yapılan kişidir. Dengi sözündeki iyelik eki, karşılığın gelen işe denk olduğunu gösterir. Deyimin özü ölçüdedir: kişi gördüğünü aynı tartıyla geri verir. Söz bir komşuluk ilişkisinde, bir spor karşılaşmasında, bir ticaret rekabetinde ya da bir tartışmada geçebilir. Bir kurum ya da bir şirket için de kurulabilir; karşılık veren o zaman bir topluluktur.
Örnek Cümleler
- Geçen kış odun veren komşusunun bahçesini yaz boyunca sulayarak onun iyiliğini dengiyle karşıladı.
- Rakibinin sert müdahalesini ikinci yarıda aynı sertlikte bir faulle dengiyle karşılayan oyuncu sarı kart gördü.
- Küçük firmanın ucuz fiyat teklifini rakip şirket aynı oranda indirim yaparak dengiyle karşıladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rövanşı almak, mecaz anlamında kendine yapılan haksızlığın karşılığını vermektir. Dengiyle karşılamak bu karşılığı aynı değerde verir ve yalnız haksızlıkla sınırlı değildir; bir iyiliği karşılamak için de kurulabilir. Rövanşta ise önceki bir yenilginin ya da haksızlığın karşılığı verilir.
Sözlük karşılığın aynı değerde olduğunu söyler. Küçük bir iyiliğe büyük bir armağanla karşılık veren ya da hafif bir sözü ağır bir hakaretle geri çeviren kişi için dengiyle karşılamak tanıma tam uymaz. Kalıbın gücü bu eşitlikten gelir.
Bu atasözü, kişinin nasıl davranırsa öyle karşılık göreceğini söyler. Dengiyle karşılamak ise karşılığı veren tarafın işini anlatır. Atasözü karşılık görenin, deyim karşılık verenin yerinden bakar; odun veren komşu atasözünün, bahçeyi sulayan deyimin yerindedir.