Deyim

Deniz Durmak (düşmek) Ne Demek?

Anlamı

denizdeki fırtına geçmek.

Detaylı Açıklama

Deniz durmak, denizdeki fırtınanın geçmesi anlamındadır. Kalıp deniz düşmek biçiminde de kullanılır. Durmak fiili burada sakinleşmek, dinmek yerine geçer; düşmek de fırtınanın şiddetinin azalmasını anlatır. Öznesi denizdir. Rüzgâr yatışır, dalgalar küçülür ve deniz yeniden yolculuğa elverişli olur. Kıyıdaki insanlar da gökyüzüne ve suya bakarak bu değişikliği hemen fark eder. Kalıbın mecaz bir kullanımı sözlükte geçmez. Deyim fırtınanın süresini değil, sona erdiği anı bildirir. Söz limanda bekleyen bir teknenin, iskeledeki yolcuların ya da kıyı köyündeki balıkçıların durumunu anlatırken kurulabilir. Deniz durunca tekneler açılır, seferler yeniden başlar, ağlar denize atılır. Kalıp bir zaman cümlesinde de yer alabilir: deniz durunca, deniz durmadan. Denizcilerin gündelik dilinde ve bir kıyı öyküsünde geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Üç gün süren lodosun ardından deniz durdu, balıkçı tekneleri sabah erkenden ağ atmaya çıktı.
  2. Yolcular iskelede saatlerce bekledi; öğleden sonra deniz düşünce feribot seferleri yeniden başladı.
  3. Kaptan deniz durmadan limandan çıkmayacaklarını söyledi, tayfalar akşama kadar ağ onardı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Deniz bindirmek, denizde birden fırtına çıkmasıdır. Deniz durmak ise bu fırtınanın geçmesini anlatır. İki deyim aynı hava olayının iki ucunu adlandırır: biri fırtınanın ansızın gelişini, öteki dinişini.

Çarşaf gibi, dalgasız, dümdüz ve durgun bir denizi ya da göl yüzeyini niteler. Fırtına geçtikten bir süre sonra deniz bu hâle gelebilir. Ancak deniz durmak yalnız fırtınanın bittiğini söyler; denizin çarşaf gibi olduğunu söylemez.

Atasözüne göre bir konu türlü çekişmelerden sonra aydınlığa kavuşur, yoluna girer. Deniz durmak ise gerçek bir fırtınanın dinmesini anlatır. Atasözü suyun bulanıp durulmasından insan işlerine bir benzetme kurar, deyim denizdeki olayı adlandırır.