Deyim

Denize Açılmak Ne Demek?

Anlamı

kıyıdan çok uzaklaşmak:
'Denize açıldıktan beş on gün sonra iki ciddi fırtına ile karşılaştım.' -Halikarnas Balıkçısı.

Detaylı Açıklama

Denize açılmak, kıyıdan çok uzaklaşmak anlamındadır. Deyimde açılmak fiili, kıyıdan ayrılıp açık denize doğru ilerlemeyi anlatır. Tanımdaki çok sözü önemlidir: kıyıya yakın bir gezinti değil, karanın geride kaldığı bir uzaklık kastedilir. Açılan bir tekne, bir gemi ya da onların içindeki insanlar olabilir. Amaç bir balık avı, bir yolculuk, bir keşif ya da bir yük taşıma işi olabilir; sözlük amacı belirtmez. Kalıp zaman bildiren sözlerle de kullanılır: denize açıldıktan sonra, denize açılmadan önce. Uzaklık arttıkça kıyıdan yardım almak güçleşir, hava değişikliklerine karşı tekne yalnız kalır. Deyim denizcilerin anılarında, balıkçı öykülerinde ve yolculuk anlatılarında geçebilir. Sözlükteki tanık da bir denizcinin ağzından, açıldıktan günler sonra karşılaşılan fırtınaları anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Balıkçılar gün doğmadan denize açıldı, kıyıdaki köy evleri bir süre sonra gözden kayboldu.
  2. Yük gemisi limandan çıkıp denize açılınca telefonlar çekmez oldu, tayfalar telsizle haberleşti.
  3. Okyanusu tek başına geçmeye karar veren denizci denize açıldı, akşama doğru kıyıdaki fener de gözden kayboldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Uzun bir deniz yolculuğu anlatılır: Denize açıldıktan beş on gün sonra iki ciddi fırtına ile karşılaştım. Konuşan kıyıdan çok uzaklaşmıştır ve fırtınalara açık denizde yakalanır. Zarf-fiil, açılışın fırtınalardan önce olduğunu gösterir.

Denize çıkmanın tanımı bir amaç taşır, uzaklık bildirmez; koydaki kısa bir sandal gezisi de bu sözle anlatılır. Denize açılmak ise kıyıdan çok uzaklaşmayı anlatır ve amaca değinmez. Biri amaca, öteki uzaklığa bakar.

Bu öğüde göre en uygun zamanı gelmeden bir işe girişilmez; karpuzun kabuğu yaz ortasını gösterir. Denize açılmak ise kıyıdan çok uzaklaşmayı anlatır. İkisi de denizden söz eder; atasözü zamanlamayı öğütler, deyim yalnız bir uzaklaşmayı adlandırır.