Deyim

Denli Densiz Söz Söylemek Ne Demek?

Anlamı

uygunsuz, yakışıksız ve saygısız sözler söylemek.

Detaylı Açıklama

Denli densiz söz söylemek, uygunsuz, yakışıksız ve saygısız sözler söylemek anlamındadır. Denli, ölçülü, yerinde demektir; densiz ise ölçüsüz, yersiz. İki sözcük yan yana gelince ölçünün bütünüyle kaçtığı anlatılır. Sözlük üç niteliği birlikte sayar: uygunsuz, yakışıksız ve saygısız. Söylenen söz bir kişiye, bir topluluğa, bir değere ya da bir ortama karşı olabilir. Ortam bir taziye evi, bir aile sofrası, bir iş görüşmesi ya da bir tören olabilir. Eylemi yapan kişidir; söz bir anlık öfkeyle de çıkabilir, alışkanlıkla da. Sözlük sebebe değinmez. Deyim bir kınamayı da taşıyabilir: konuşan, başkasının sözlerini onaylamadığını bu kalıpla bildirir. Gündelik konuşmada ve aile içi anlatılarda yer alabilir.

Örnek Cümleler

  1. Taziye evinde rahmetlinin borçlarından söz eden akraba, denli densiz söz söyleyip herkesi kırdı.
  2. Toplantıda müdürünün yaşına ve giyimine laf eden stajyer, denli densiz söz söylediği için uyarıldı.
  3. Düğün sofrasında gelinin ailesini küçümseyen dayı, denli densiz söz söyleyince masada sessizlik oldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Denli ölçülü, yerinde anlamına gelir; densiz ise ölçüsüz, yersiz demektir. Bu ikileme, söylenen sözün yerini ve ölçüsünü hiç gözetmediğini vurgular. Sözlük deyimi uygunsuz, yakışıksız ve saygısız sözler söylemek diye açıklar.

Ağzını bozmak, kaba sözler söylemek, küfretmektir. Denli densiz söz söylemekte ise sözün kaba ya da küfürlü olması gerekmez; yerinde olmaması, saygısız bulunması yeter. Taziye evinde borç konuşmak küfür değildir ama yakışıksızdır.

Atasözüne göre ağır sözler söyleyen kişi aynı biçimde ağır karşılık alır. Denli densiz söz söylemek ise bu sözleri söyleyen kişinin davranışını anlatır. Atasözü davranışın sonucunu, deyim davranışın kendisini konu edinir.