Anlamı
uygunsuz, yakışıksız ve saygısız sözler söylemek.
Detaylı Açıklama
Denli densiz söz söylemek, uygunsuz, yakışıksız, saygısız ve ölçüsüz laflar etmek anlamında kullanılır. Buradaki “densiz” sözü yalnız kaba değil, aynı zamanda yer ve zaman bilmez konuşmayı da anlatır. İnsan bazen öfkesine yenilir, bazen düşünmeden konuşur, bazen de bilerek sınırı aşar; işte bu söz o taşkın sözleri eleştirir. Deyim, söyleyenin ağzından çıkan lafın yalnız sert değil, sosyal ölçüye de aykırı olduğunu gösterir. Bu yüzden aile büyüklerine karşı, resmî ortamda, misafirlikte ya da kamusal konuşmada kullanıldığında daha ağır tınlar. İçinde doğrudan ahlakî yargı vardır. Kişiye, yalnız yanlış konuştuğunu değil, haddini bilmediğini de söyler. Deyim, ölçüyü kaçıran sözlerin yalnız kaba değil, aynı zamanda yakışıksız ve düşüncesiz olduğunu da sezdirir.
Örnek Cümleler
- Büyüklerinin yanında çekinmeden denli densiz söz söyledi ve hiç yakışmadı.
- Toplantıda müdüre karşı denli densiz söz söyleyince herkes donup kaldı.
- Öfkelense de aklı başında davranıp denli densiz söz söylemedi, susmayı seçti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sözün ağır olması yetmez; aynı zamanda bağlama, kişiye ve zamana uygun olmaması da eleştirilir. Densizlik, tam da bu sınır bilmezlikten doğar. Bu yüzden deyim, sözün ağırlığından çok, yerini ve sınırını bilmemesini hedef alır.
Aile büyükleriyle konuşurken, resmî yerlerde, kamusal alanlarda ve saygı beklenen ilişkilerde daha sert hissedilir. Çünkü o ortamlarda söz ölçüsü daha önemlidir. Toplumsal mesafe ve saygı beklentisi arttıkça bu tür sözlerin kabalığı daha da belirginleşir.
Denli densiz söz söylemek, tek tek uygunsuz sözleri ve hadsizliği vurgular. Demediğini bırakmamak ise çok sayıda kırıcı sözü art arda sıralamayı anlatır. Biri nitelik, diğeri yoğunluk farkı taşır.