Anlamı
kaba sözler söylemek, küfretmek:
'Bütün yapma inceliğine karşın kabaydı karısına karşı. Dövdüğü de oluyordu, ağzını bozduğu da.' -O. Rifat.
Detaylı Açıklama
Ağzını bozmak deyimi, kaba, kırıcı, küfürlü veya seviyesiz sözler söylemeye başlamak anlamına gelir. Deyimdeki “bozmak” fiili, aslında yerinde ve ölçülü olması beklenen dilin kirletilmesi, sertleştirilmesi veya ahenginin bozulması hissini taşır. Bu nedenle deyim sadece küfür etmek değil, aynı zamanda söz terbiyesinden uzaklaşmak anlamına da gelir. Günlük dilde sınır, kavga, aile içi gerilim ve sokak dili bağlamlarında sık duyulur. Söylendiği yerde uyarı ve kınama vardır; çünkü kişi yalnız kızmiyor, aynı zamanda diliyle de kendini asagı çekiyor gibi düşünulur. Halk bilgeliği burada dilin insanın itibarıyla bağlantılı olduğunu varsayar. Ağzını bozan, kendini de düşürmus ölür. Bu nedenle deyim, öfkenin dili kirletme riskini güçlü biçimde anlatır. Ne denildiği kadar, nasıl denildiginin de önemli olduğunu hatırlatan yerleşik ve etkili bir ifadedir. Kaba söze kaymanın yalnız muhatabı değil, söyleyeni de küçültebileceğini hissettirir.
Örnek Cümleler
- Tartışmada birden ağzını bozdu.
- Sakin bir insan olmasına rağmen çok sinirlenince ağzını bozdu.
- Tartışma kızışınca ağzını bozdu, oradakileri rahatsız etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, küfür de dahil olmak üzere, genel olarak dilin kaba, kırıcı ve seviyesiz bir hale gelmesini anlatır.
Çünkü burada sorun sadece sesin yükselmesi değil, insanın kendine yakistirmamasi gereken bir dil seviyesine inmesidir.
Ikisi de denetimsiz dili anlatır; ağzını bozmak daha çok kabalık ve küfür tonuna, ağzına geleni söylemek işe genel filtresiz ve kırıcı konuşmaya odaklanır.