Anlamı
koşuya veya yarışa hızla başlamak:
'Onu kaptırınca kıyıdaki öbür kayalara konmak için depara geçerler.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Depara geçmek, koşuya ya da yarışa birden hızla başlamak anlamında kullanılan hareketli bir deyimdir. İçinde bekleyişten patlamaya geçen bir enerji vardır. Koşucu, at, kuş ya da insan bir anda hızlanır; durgunluktan çıkıp ileri atılır. Bu yüzden söz yalnız fiziksel hareketi değil, ani başlangıç duygusunu da anlatır. Yarış, spor ve rekabet ortamlarında çok doğal durur. Gündelik dilde ise bir işe birden asılmak, telaşla harekete geçmek ya da hızlanan süreci anlatmak için mecazlaşabilir. Depara geçmekte hazırlığın bitip hızın başlaması öne çıkar. Kısa, dinamik ve sesiyle de hareketi taşıyan bir deyim olduğu için canlı anlatımlarda sık yer bulur. Bu kullanım, ani hızlanmayı yalnız bedensel değil, rekabet ve atılım duygusuyla birlikte hissettirir.
Örnek Cümleler
- Start işaretini duyar duymaz bütün atletler yerlerinden fırlayarak depara geçti.
- Kuşlar ürküp bir anda yüzlercesi birden kayalıkların üzerinden havalanarak depara geçti.
- Son gün yetiştirmek için ekip kolları sıvayıp adeta depara geçti.
Kökeni ve Hikayesi
Fransızca kökenli spor terimi 'départ' ile ilişkilendirilen kullanım, Türkçede yarış başlangıcı anlamında yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü depara geçmekte sıradan yürüme yoktur; bir anda yükselen hız ve kuvvet vardır. Bu da fiziksel koşunun ötesinde, harekete sert ve kararlı giriş duygusu verir.
İş teslimleri, sınav hazırlığı, kampanya dönemleri, son dakika telaşları ve hızla yürütülen herhangi bir süreç için mecazen kullanılabilir. Ortak nokta, ani hızlanmadır. Mecazda da aynı fikir sürer; sürecin bir anda hızlanması ve toparlanması öne çıkar.
İkisi yakın anlamlıdır; ancak depara geçmek başlangıç anını, depara kalkmak ise sürmekte olan hareket içinde birden hız artışını biraz daha belirgin gösterebilir. İki deyim çok yakındır; nüans, birinin daha çok başlangıç anına, ötekinin ise hareket içindeki hız artışına yaslanmasındadır.