Anlamı
gerektiğinden çok önce veya henüz ortada hiçbir şey yokken hazırlanmaya kalkışmak.
Detaylı Açıklama
Dereyi görmeden paçaları sıvamak, gerektiğinden çok önce ya da henüz ortada hiçbir şey yokken hazırlanmaya kalkışmak demektir. Tanım iki durum anar. Birincisinde hazırlığı gerektiren bir iş vardır, ama zamanı daha uzaktır. İkincisinde ortada hazırlanmayı gerektiren bir şey bile yoktur; beklenen iş belki hiç gelmeyecektir. Kalkışmak fiili, kişinin hazırlığa girişmiş olduğunu gösterir. Hazırlık bir alışveriş, bir taşınma, bir kutlama ya da bir harcama olabilir. Deyimin öznesi hazırlanan kişidir. Söz bir uyarı olarak, sonucu belli olmayan bir iş için şimdiden harekete geçen birine söylenebilir. Sözlükte çayı görmeden paçaları sıvamak ve kısaca paçaları sıvamak kalıpları da bu deyime gönderilir. Bir iş yerinde, bir aile konuşmasında ya da bir pazarlıkta geçebilir.
Örnek Cümleler
- Ortada bir iş teklifi bile yokken yeni maaşını hesaplayıp araba bakmaya başlayan Kerem dereyi görmeden paçaları sıvadı.
- Bebeğin doğumuna daha yedi ay varken okul çantası ve önlük alan genç anne dereyi görmeden paçaları sıvamıştı.
- Kooperatif daha arsayı bile satın almamışken daire için mobilya ısmarlayan komşum dereyi görmeden paçaları sıvıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Suyu görmeden paçaları sıvamak sözlükte henüz hiçbir belirti yokken ya da gereğinden çok önceden hazırlanmaya kalkışmak diye açıklanır. İki tanım neredeyse aynı sözlerle kurulur; biri belirtiden, öteki ortada bir şeyin olmamasından söz eder. Anlam bakımından aralarında bir ayrım görünmez.
Kolları sıvamak, bir iş yapmaya güçlü bir biçimde, istekle hazırlanmaktır; tanım hazırlığın zamanına bakmaz. Dereyi görmeden paçaları sıvamakta ise hazırlık ya çok erkendir ya da ortada bir iş yoktur. İkisi de hazırlanmayı anlatır; zamansızlık yalnız ikincisinin tanımında vardır.
Atasözü, ele geçeceği, ortaya çıkacağı daha belli olmayan şey için önceden hazırlık yapmanın doğru olmadığını söyler. Dereyi görmeden paçaları sıvamak da bu tür bir hazırlığa kalkışmayı adlandırır. Atasözü bir yargı bildirir, deyim o yargının hedef aldığı davranışı anlatır.