Atasözü

Dervişin Fikri ne İse Zikri de Odur Ne Demek?

Anlamı

insan, önem verip düşündüğü şeyi konuşmaktan kendini alamaz.

Detaylı Açıklama

Dervişin fikri ne ise zikri de odur atasözü, insanın önem verip düşündüğü şeyi konuşmaktan kendini alamadığını söyler. Tanım, kalıptaki fikir sözcüğünü düşünmekle, zikir sözcüğünü konuşmakla karşılar. Atasözü düşünce ile söz arasında bir koşutluk kurar: akılda ne varsa dilde de o vardır. Tanımdaki önem verip sözü, düşünülen şeyin kişi için değerli olduğunu gösterir. Kendini alamamak ise bu konuşmanın kişinin elinde olmadan geldiğini anlatır. Konu bir sevda, yeni kurulan bir iş, yaklaşan bir düğün ya da bir uğraş olabilir. Söz, sohbeti dönüp dolaşıp aynı konuya getiren biri için söylenebilir. Atasözündeki derviş belirli bir kişi değildir; söz bütün insanlar için bir yargı bildirir.

Örnek Cümleler

  1. Yeni dükkân açan babam sofrada da düğünde de yalnız kira ve müşteri hesabından konuşuyor; dervişin fikri ne ise zikri de odur.
  2. Nişanlanan ablam hangi konu açılsa sözü dönüp dolaştırıp düğün hazırlığına getiriyor; dervişin fikri ne ise zikri de odur.
  3. Emekli olunca bahçeciliğe merak saran dedem telefonda bile domates fidelerinden söz ediyor; dervişin fikri ne ise zikri de odur.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Dilinden düşürmemek, sözlükte sürekli olarak aynı kişiden ya da şeyden söz etmek diye açıklanır. Atasözü bu sürekliliğin sebebini düşüncede bulur: kişi aklını meşgul eden şeyi anar. Deyim konuşmanın sürekliliğini, atasözü bu konuşmanın düşünceden kaynaklandığını anlatır.

O atasözü, bir kimsenin hep aynı şeyi ya da hikâyeyi anlatması karşısında söylenir. Dervişin fikri ne ise zikri de odur ise bu tekrarın sebebini açıklar: kişi önem verdiği şeyi düşünür ve onu konuşur. Biri tekrarı dışarıdan gösterir, öteki onu düşünceye bağlar.

Hâlâ o masal, hep aynı söz, aynı düşünce ya da sorun karşısında kullanılan kısa bir karşılıktır. Dervişin fikri ne ise zikri de odur da aynı konunun yeniden yeniden açılmasını anlatır. Hâlâ o masal durumu bir sözle geçiştirir; atasözü ise bir yargı kurar.