Anlamı
insan, önem verip düşündüğü şeyi konuşmaktan kendini alamaz.
Detaylı Açıklama
Dervişin fikri ne ise zikri de odur sözü, insanın zihnini en çok meşgul eden şeyi konuşmadan duramayacağını anlatan çok tanınmış bir atasözüdür. Kişi bir şeye ne kadar önem veriyor, neyi istiyor ya da neye takılıyorsa, dili de dönüp dolaşıp ona gider. Bu yüzden atasözü, sözün gerisinde zihnin ve gönlün izini arar. İnsan farkında olmadan önemsediği şeyi açığa vurur. Bazen bu bir heves, bazen bir korku, bazen bir çıkar, bazen de derin bir sevda olabilir. Atasözünün değeri, konuşmanın yalnız ses değil, iç dünyanın yansıması olduğunu göstermesindedir. Günlük dilde hem şaka yoluyla hem de ciddi bir tespit olarak kullanılır. Söz ile düşünce arasındaki bağa dair son derece isabetli bir halk gözlemidir.
Örnek Cümleler
- Sohbet nereye kaysa yine paraya getirince herkes dervişin fikri ne ise zikri de odur dedi.
- Gün boyu yalnız o projeden söz ediyordu; gerçekten de dervişin fikri ne ise zikri de odur.
- Sürekli aynı kişiyi anınca annesi dervişin fikri ne ise zikri de odur diye gülümsedi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanın aklını en çok kurcalayan şeyi saklamakta zorlandığını gösterir. Dil, çoğu zaman zihnin ve gönlün gizli merkezini açığa çıkarır. Böylece insanın dili, iç dünyasında gerçekten neyin ağır bastığını ele verir.
Bağlama göre ikisi de olabilir. Kimi zaman alaycı bir eleştiri gibi söylenir, kimi zaman da insan tabiatına dair doğru bir gözlem olarak kullanılır. Bu yüzden atasözü hem gözlem hem iğneleme olarak rahatça kullanılabilir.
Çünkü insan davranışı değişmez; insanlar önemsedikleri şeyi dönüp dolaşıp yine dile getirir. Atasözü bu evrensel gerçeği kısa ve akılda kalıcı biçimde anlatır. İnsanın gündemi değişmedikçe dilinin de aynı konu etrafında dönmesi bu sözü hep güncel tutar.