Anlamı
1) iri görünüşlü; 2) sıradan olmayan, tanınmış, güçlü.
Detaylı Açıklama
Deve dişi gibi sözü sözlükte iki anlamla yer alır. Birinci anlamı iri görünüşlüdür; bu anlamda bir tane, bir meyve, bir taş ya da bir insan nitelenebilir. İkinci anlamı sıradan olmayan, tanınmış, güçlüdür. Bu anlamda nitelenen bir kişi, bir aile ya da bir topluluğun ileri gelenleridir. Benzetmenin dayandığı görüntüyü sözlük ayrıca açıklamaz. İlk anlam görünüşle, ikinci anlam ün ve güçle ilgilidir. Kalıp adın önüne gelebilir: deve dişi gibi delikanlılar. Yüklemde de yer alır: kayısılar deve dişi gibiydi. Sözlük iki anlama da bir kullanım notu eklemez. Bir pazar tezgâhında, bir hasat sohbetinde ya da bir kasabanın ileri gelenlerini anlatan bir konuşmada karşımıza çıkar. İkinci anlamdaki üç nitelik birlikte anılır; sözlük onları virgülle sıralar.
Örnek Cümleler
- Bu yıl bahçedeki kayısılar deve dişi gibi oldu; komşular dalları görmek için çitin üstünden uzanıyordu.
- Kapıyı açan deve dişi gibi iki delikanlı, ağır dolabı kimseden yardım almadan kaldırıp kamyonete yükledi.
- Kasabanın deve dişi gibi ağaları düğüne gelince küçük esnaf masaların arka sırasına çekildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkinci anlamda öne çıkar: sıradan olmayan, tanınmış, güçlü. Kasabanın ağalarını niteleyen örnekte söz bu anlamdadır; ağaların gücü küçük esnafın onlara yer açmasından anlaşılır. Birinci anlamda ise yalnız görünüşteki irilik söz konusudur.
Aygır gibi iri yarı, cüsseli, güçlü kimseyi niteler; iriliği ve gücü birlikte bildirir. Deve dişi gibi bu nitelikleri ayrı anlamlara dağıtır: birinde iri görünüş, ötekinde tanınmışlık ve güç vardır. Aygır benzetmesine sözlük tanınmışlık anlamı vermez.
Bu atasözü, nerede olsa varlığını gösteren kimsenin unutulmadığını söyler. Deve dişi gibinin ikinci anlamındaki tanınmış kişi de bulunduğu yerde bilinir. Atasözü böyle birinin unutulmayacağını bildirir, deyim ise onun sıradan olmayan yerini niteler.