Anlamı
1) bir tehlike, bir olay karşısında yararlı olmayacağı apaçık ortada olan kaçamak bir yola sapmak; 2) başkalarını aldattığını sanarak kendisini aldatmak.
Detaylı Açıklama
Deve kuşu gibi başını kuma sokmak deyiminin sözlükte iki anlamı vardır. Birincisi bir tehlike ya da bir olay karşısında yararlı olmayacağı apaçık ortada olan kaçamak bir yola sapmaktır. İkincisi başkalarını aldattığını sanarak kendisini aldatmaktır. Sokmak yerine gömmek fiili de kullanılır. Görüntüde başını kuma sokan kuş tehlikeyi görmez, ama tehlike ortadan kalkmaz. Deyimin öznesi kişidir; kuş yalnız benzetmede yer alır. Kaçamak yol bir mektubu açmamak, bir raporu okumamak ya da bir randevuyu ertelemek olabilir. İkinci anlamda kişi bir gerçeği başkalarından sakladığını sanır, oysa kandırılan kendisidir. Deyim bir aile işinde, bir şirketin yönetiminde ya da sağlıkla ilgili bir kararda geçebilir. Sözlük iki anlamda da kaçamağın bir yarar getirmediğini vurgular.
Örnek Cümleler
- Burak ev sahibinin ihtarlarını açmadan çekmeceye atıp deve kuşu gibi başını kuma soktu; bir sabah icra memuru kapıyı çaldı.
- Fabrikanın çatısındaki çatlak her yağmurda büyürken müdür raporları okumayıp deve kuşu gibi başını kuma gömdü.
- Sınavdan kaldığını gizleyen Can, karnesini saklayınca kimsenin anlamayacağını sanıp deve kuşu gibi başını kuma sokmuştu; okul ailesini çoktan aramıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamda kişi bir tehlike ya da bir olay karşısında işe yaramayacağı belli olan bir kaçamağa sapar. İkinci anlamda başkalarını aldattığını sanır, ama aldanan kendisidir. Karnesini saklayan çocuk ikinci anlamı, ihtarları açmayan kiracı ile raporu okumayan müdür birinciyi gösterir.
Sözlük deve kuşuluk etmeyi bu deyimle tanımlar: deve kuşu gibi başını kuma sokup gerçeklerden uzak duracağını sanmak. İkisi de aynı kuş görüntüsüne dayanır. Deve kuşuluk etmek bu davranışı tek bir fiille adlandırır ve bir sanıyı öne çıkarır.
Bu atasözü tehlikeden kaçanın kazançlı çıktığını söyler. Deyimdeki kaçamak ise yararlı olmayacağı apaçık ortada olan bir yoldur. Atasözü tehlikeden gerçekten uzaklaşmayı, deyim tehlikeyi görmezden gelmeyi konu edinir; bu yüzden ikisi çelişmez.