Anlamı
deve kuşu gibi başını kuma sokup gerçeklerden uzak duracağını sanmak:
'Bu harekete sadece şımarık gözü ile bakmak deve kuşuluk etmek olur.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Deve kuşuluk etmek, sözlükte deve kuşu gibi başını kuma sokup gerçeklerden uzak duracağını sanmak olarak tanımlanır. Deyim, kişinin hoşuna gitmeyen bir gerçek karşısında takındığı tutumu anlatır. Deve kuşuluk sözcüğü -lık ekiyle kurulmuş bir addır; etmek fiili onu bir davranışa dönüştürür. Gerçek bir borç, bir hastalık, bir başarısızlık ya da bir aile sorunu olabilir. Kişi o gerçeği görmezden gelir, konuşulmasını istemez ya da onu yok sayar. Söz bir yargı cümlesinin yükleminde yer alabilir: bunu yok saymak deve kuşuluk etmek olur. Bir kişinin de bir kurulun da tutumu bu deyimle anlatılabilir. Sözlük gerçeğin ne olduğunu sınırlamaz. Deyim eleştiri taşıyan bir konuşmada, bir yazıda ya da bir aile tartışmasında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Doktorun istediği tahlilleri yaptırmayan dedem, tahlil olmazsa hastalık da olmaz sanarak deve kuşuluk ediyor.
- Satışlar üç aydır düşerken yönetim kurulu konuyu gündeme bile almayarak deve kuşuluk etti.
- Kardeşinin okulu bıraktığını herkes biliyordu; annesinin konuyu hiç açmayıp her şeyi yolunda sanması deve kuşuluk etmekti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir harekete yalnız şımarık gözüyle bakmak deve kuşuluk sayılır: Bu harekete sadece şımarık gözü ile bakmak deve kuşuluk etmek olur. Cümlede hareketi yalnız şımarıklık diye görmek, deve kuşuluk olarak nitelenir. Deyim burada olur fiiliyle bir yargının yüklemi olmuştur.
Gözünü kapamak ikinci anlamında görmezden gelmektir. Deve kuşuluk eden kişi de bir gerçeği görmezden gelir; ama deyimin tanımı bunun ötesinde bir sanıyı anlatır: kişi böylece gerçekten uzak duracağını sanır. Gözünü kapamanın tanımında bu sanı yoktur.
Bu atasözü ne kadar gizlense de gerçeklerin ortada olduğunu söyler. Deve kuşuluk eden kişi ise o gerçekten uzak durabileceğini sanır. Atasözü bu sanının boşa çıktığını gösteren yargıyı dile getirir.