Anlamı
kişi kendisine gerek olan şeyi elde etmek için yorgunluğa katlanmalıdır.
Detaylı Açıklama
Deveye burç gerek olursa boynunu uzatır atasözü, kişinin kendisine gerek olan şeyi elde etmek için yorgunluğa katlanması gerektiğini söyler. Sözde deve, ihtiyaç duyduğu burca ulaşmak için boynunu uzatır. Burç sözcüğünü sözlük bu maddede ayrıca açıklamaz; söz onu devenin gereksindiği bir şey olarak anar. Atasözü koşul ekiyle kurulur: gerek olursa. Çaba, ihtiyaç ortaya çıktığında gösterilir. Gerekli şey bir iş, bir bilgi, bir para ya da bir belge olabilir. Yorgunluk uzun bir yol, bir bekleyiş ya da ağır bir çalışma olabilir. Söz bir işi zahmetli bulup bırakmak isteyen birine öğüt olarak söylenir. Başarıyla sonuçlanmış bir çabayı anlatırken de kurulabilir. Tanım gereklilik bildirir: katlanmalıdır. Söz ise bunu devenin davranışıyla, olmuş bir şey gibi anlatır.
Örnek Cümleler
- Pasaport için gereken belgeyi almak isteyen Fatma, üç gün sabahtan akşama kadar nüfus müdürlüğünde bekledi; deveye burç gerek olursa boynunu uzatır.
- İlacı kasabada bulamayan çoban, karlı yolda iki saat yürüyüp şehirdeki eczaneye ulaştı; deveye burç gerek olursa boynunu uzatır.
- Ehliyet sınavını geçmek isteyen dedem, yetmiş yaşında her gece trafik kurallarını ezberledi; deveye burç gerek olursa boynunu uzatır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Boyun uzatmak, devenin istediği şeye ulaşmak için gösterdiği çabadır. Sözlük bu çabayı insan için yorgunluğa katlanmak diye açıklar. Kuyrukta bekleyen Fatma, karda yürüyen çoban ve gece ders çalışan dede bu çabanın örnekleridir.
Bu atasözü sıkıntı, güçlük çekmeden iyi ve güzel işlerin başarılamayacağını söyler. Deveyle ilgili söz ise çabayı bir gereksinime bağlar: gerek olursa. Biri güzel işlerin, öteki kişinin ihtiyacı olan şeyin bedelini konu edinir.
Alın teri dökmek, çok emek vermek, zahmetli bir iş görmektir. Atasözündeki yorgunluk da böyle bir emektir. Deyim emeğin kendisini adlandırır, atasözü ise ona ne zaman katlanılacağını söyler: kişinin bir şeye gereksinimi olduğunda.