Anlamı
bir işin kolay yapılabilmesi için bir yol varken zor yolu seçmek doğru olmaz.
Detaylı Açıklama
Deveye ‘inişi mi seversin, yokuşu mu?’ demişler; ‘düz yere mi girdi?’ demiş atasözü, küçük bir konuşma biçiminde kurulur: soru deveye sorulur, cevap deveden gelir. Sözlüğe göre bir işin kolay yapılabilmesi için bir yol varken zor yolu seçmek doğru olmaz. İniş ve yokuş zor yolları, düz yer ise kolay yolu karşılar. Ayraç içindeki düze kıran mı biçimi de sözlükte yer alır. Söz iki zor seçenek arasında kalmış gibi davranan, ortadaki kolay yolu görmeyen birine söylenir. Kolay yol kısa bir başvuru, hazır bir araç, bir uzmana danışmak ya da basit bir hesap olabilir. Yüklemler duyulan geçmiş zamandadır: demişler, demiş. Bu yapı sözü başkasından duyulmuş bir öykü gibi aktarır. Uzun söyleyişine karşın atasözü tek bir öğüt taşır.
Örnek Cümleler
- Belgeyi internetten indirmek varken kuzenim üç daire dolaştı; deveye ‘inişi mi seversin, yokuşu mu?’ demişler; ‘düz yere mi girdi?’ demiş.
- Köprü açıkken kayıkla nehri geçmeye uğraşan köylüler yarı yolda ıslandı; deveye ‘inişi mi seversin, yokuşu mu?’ demişler; ‘düz yere mi girdi?’ demiş.
- Hesap makinesi önündeyken toplamı kâğıtta elle yapan muhasebeci üç kez yanıldı; deveye ‘inişi mi seversin, yokuşu mu?’ demişler; ‘düz yere mi girdi?’ demiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Deve iniş ile yokuş arasında seçim yapmaz; soruya düz yeri anan bir soruyla karşılık verir. Böylece kendisine sunulan seçeneklerin dışında kalan kolay yolu hatırlatır. Sözlük bu cevabı, kolay yol varken zor yolu seçmenin doğru olmadığı biçiminde açıklar.
Kulağı ters taraftan göstermek, kolay yolu varken bir işi daha zor ve uzun yollar kullanarak yapmaktır. Atasözü aynı davranışın doğru olmadığını söyler. Deyim davranışı adlandırır, atasözü ise ona karşı bir öğüt verir ve bunu devenin ağzından yapar.
Bir kolayını aramak, bir şeyi yapmak, çözmek için gerekli kolay ve kestirme yöntemi araştırmaktır. Atasözündeki deve de iniş ile yokuşun dışında düz bir yerin bulunduğunu hatırlatır. Deyim bir arayışı anlatır, atasözü bu arayışı doğru bulur.