Anlamı
bir şeyi sonuna kadar tüketmek, bitirmek:
'Eline geçirince dibine darı ekmeden bırakmazsın.' -R. Ilgaz.
Detaylı Açıklama
Dibine darı ekmek, bir şeyi sonuna kadar tüketmek, eline geçeni tamamen bitirmek ya da bir şeyi kökünü bırakmadan kullanmak anlamında kullanılan renkli bir deyimdir. Darı ekmek benzetmesi, toprağın en dip noktasına kadar işlenmesini ve hiçbir şeyin bırakılmamasını çağrıştırır. Bu yüzden söz, yalnız kullanmayı değil, aşırı tüketmeyi ima eder. Kimi zaman yemek, para, malzeme veya imkân için; kimi zaman da sabır ve enerji gibi soyut şeyler için mecazen kullanılabilir. Gündelik dilde hafif sitem ya da takılma tonuyla söylenir. Birinin ölçüsüzce bitirip tüketme alışkanlığı varsa bu deyim çok doğal durur. Eldeki şeyi geriye pay bırakmadan sona erdirme davranışını canlı ve hafif alaycı bir dille anlatır.
Örnek Cümleler
- Eline geçen paranın hepsini harcayıp dibine darı ekmeden rahat etmiyor.
- Bir kutu tatlıyı tek başına oturup yiyerek dibine darı ekti.
- Bu malzemeyi dikkatli ve ölçülü kullanmazsak projede dibine darı ekmiş oluruz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü 'dibine' vurgusu geriye hiçbir şey bırakmamayı anlatır. Bu da tüketimin ölçülü değil, sonuna kadar götürüldüğünü gösterir. Bu yüzden söz, gündelik dilde yalnız durumu adlandırmaz; ilişkiyi, gerilimi ve sonucun nasıl hissedildiğini de birlikte düşündürür.
Çoğu zaman hafif sitem, takılma veya eleştiri tonuyla duyulur. Çünkü burada bitirme davranışı çoğunlukla aşırı ve rahatsız edici bulunur. Bu yüzden söz, gündelik dilde yalnız durumu adlandırmaz; ilişkiyi, gerilimi ve sonucun nasıl hissedildiğini de birlikte düşündürür.
Hayır, para, yiyecek ve eşya kadar sabır, fırsat ve enerji gibi soyut alanlar için de mecazen kullanılabilir. Temel fikir, geriye pay bırakmamaktır. Bu yüzden söz, gündelik dilde yalnız durumu adlandırmaz; ilişkiyi, gerilimi ve sonucun nasıl hissedildiğini de birlikte düşündürür.