Deyim

Dibini Kurcalamak (karıştırmak) Ne Demek?

Anlamı

araştırmak, sorup öğrenmek:
'Dibini kurcalıyorsun, ... birkaç merkez dışında Ege üreticisi çoğunluk küçük çiftçi, orta çiftçi!' -A. İlhan.

Detaylı Açıklama

Dibini kurcalamak, sözlükte araştırmak, sorup öğrenmek anlamındadır. Kalıp karıştırmak fiiliyle de söylenir: dibini karıştırmak. Tanımda iki yol birlikte anılır: araştırmak ve sorup öğrenmek. Araştırılan bir olay, bir söylenti, bir hesap ya da bir konunun gerçek durumu olabilir. Deyim iyelik ekiyle kurulur ve önüne araştırılan şeyin adı gelir: işin dibini kurcalamak. Öznesi araştıran kişidir; bir gazeteci, bir müfettiş, bir apartman yöneticisi ya da meraklı bir öğrenci olabilir. Sözlük araştırmanın amacını belirtmez; merak da, sorumluluk da onu başlatabilir. Kurcalamak, araştırmanın bir kez bakıp geçmekle bitmediğini, üzerinde durulduğunu anlatır. Deyim bir sorunun kaynağını bulmak isteyen birinin uğraşını da, bir sırrı merak eden birinin çabasını da anlatabilir.

Örnek Cümleler

  1. Su faturalarının neden arttığını merak eden apartman yöneticisi, işin dibini kurcalayınca bodrumdaki kaçağı buldu.
  2. Annesinin eski fotoğraflarındaki yabancıyı merak eden Selin, akrabalara sorup meselenin dibini karıştırdı.
  3. Kazanın raporuyla yetinmeyen genç muhabir, işçilerle tek tek konuşarak olayın dibini kurcaladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Dibini kurcalıyorsun, ... birkaç merkez dışında Ege üreticisi çoğunluk küçük çiftçi, orta çiftçi! Konu kurcalanınca Ege üreticisinin büyük ölçüde küçük ve orta çiftçiden oluştuğu ortaya çıkar. Deyim burada bir araştırmanın vardığı sonucu haber vermeden önce gelir.

İskandil etmek, ikinci anlamında soruşturmak, araştırmak; üçüncü anlamında bir işin içyüzünü araştırmak, bilgi toplamaktır. Dibini kurcalamak da araştırmayı ve sorup öğrenmeyi anlatır. İskandilin birinci anlamı denizin derinliğini ölçmektir; dibini kurcalamak ise bir işin dibine inmeyi anlatır.

Bu atasözüne göre bilmediğini bilene soran kişi en güç işleri başarır, sormayan ise güçlükler içinde kalır. Dibini kurcalamanın tanımında da sorup öğrenmek vardır. Akrabalara sorarak fotoğraftaki yabancıyı öğrenen Selin, atasözünün övdüğü yolu izler.