Anlamı
çok konuşmak:
'Mütemadiyen gülüp söylüyordum. Hacı Kalfanın ellerini dizlerine vurarak: -Dil otu mu yedin be kızım? diye bir gülmesi var ki...' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Dil otu yemek, çok konuşmak, susmayı bilmemek, durmadan bir şeyler söylemek anlamında kullanılan renkli ve hafif mizahlı bir deyimdir. Burada gerçekten yenmiş bir ot yoktur; söz çok konuşmayı açıklamak için uydurulmuş neşeli bir benzetme kurar. Kişi adeta dili açan özel bir şey yemiş gibi sürekli konuşur. Bu yüzden deyim çoğu zaman çocuklar, neşeli insanlar ya da geveze kişiler için kullanılır. Sert bir hakaret değildir; çoğunlukla şaka, hafif takılma ve tatlı eleştiri tonuyla söylenir. Yine de bağlama göre bıkkınlık hissi de taşıyabilir. Konuşkanlığın ölçüyü aşan tarafını canlı biçimde anlatır. Sürekli ve coşkulu söz akışını Türkçenin oyunlu anlatım gücüyle ifade eden kalıplardan biridir.
Örnek Cümleler
- Sabah sabahtan beri konuşup duruyor; bu kadar dil otu yemek herkese nasip olmaz.
- Küçük kızın huyu zaten dil otu yemiş gibi; neşelenince ağzı hiç bir an durmuyor.
- Toplantıda öyle durmadan konuştu ki herkes ona dil otu yemek sana mı kaldı diye takıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çok konuşmayı gerçekçi değil oyunlu bir sebeple açıklıyor gibi yapar. Bu hayalî neden, eleştiriyi yumuşatıp şakalaşma tonuna yaklaştırır. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Neşe ve çocukluk bağlamında sevimli olabilir; ama başkalarına söz bırakmayan, ortamı yoran gevezelikte rahatsız edici olur. Bağlamın tonu her şeyi değiştirir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Soyut davranışları somut ve hayalî benzetmelerle anlatma gücünü gösterir. Dil, küçük bir oyunla karakter özelliğini hemen görünür kılar. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.